Adran nesaf | |
Adran or blaen |
|
OLLWNG............1
| |
a khymryd Gwenhwyvar yn wraic iddo / ar i wely / ar koweth oll / ar amser hwnw i gorvy ar vedrod / ollwng Selix i wahawdd y saysson o germania / I ddyvod i ynys I ynys prydain / y maint mwiaf | YK 134v. 19 |
|
OLLYNGODD.........1
| |
ac yna i dwedai ffrolho wrth Arthur / mae drwg oedd i obaith ef / pan ollyngodd ef i vad yn rhydd / | YK 115r. 17 |
|
OM................2
| |
ac yna i dywad ef dan chwerthin yn rhith Gwrlais nim llas i etto / ond mi af i edrych / pa vaint a golles i om gwyr / gan gyssyrio Eigr / | YK 103r. 7 |
ac om tyb i ef a ddaw yma etto | YK 124v. 2 |
|
ONADDYNT..........7
| |
ac oddyno i daeth Emrys i geisio kyngor / beth a wnai ef i octa / Sef oedd i gyngor peri i octa / ai holl lu gymryd kadwyn yn llaw pob vn onaddynt a thamaid o bridd ymhen pob vn | YK 94r. 20 |
ac o enav y ddraic i roedd dav baladyr yn kodi / y naill onaddynt yn kodi | YK 99r. 3 |
ac ni las nemor onaddynt | YK 101v. 24 |
ac vn onaddynt / | YK 116v. 18-19 |
a chlomen wen yn llaw pobvn / onaddynt / | YK 118v. 8 |
a ffawb onaddynt oedd yn wllyssiawl / i wneythyr kyngor arthur / | YK 129r. 21 |
a dala tri onaddynt yn vyw / | YK 132v. 23 |
|
OND...............24
| |
a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho | YK 95v. 19 |
ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt / | YK 95v. 24 |
ac ni cheffir hwynt / nac o gadernid nac o gryvder / ond trwy gelvyddyd yn vnic a ffe baent hwynt yma / val i maent hwy yno / hwy a savent yn dragowydd val i bae kof kyvliw amdanynt / | YK 96r. 7 |
ac ynte na doedd gantho bower i roi kad ar vaes yddynt / ond pan glyby pasgen / | YK 98r. 8 |
ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor | YK 99v. 21 |
ac yna i dywad ef dan chwerthin yn rhith Gwrlais nim llas i etto / ond mi af i edrych / pa vaint a golles i om gwyr / gan gyssyrio Eigr / | YK 103r. 6 |
a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd / | YK 103r. 14 |
a chyn hyny ni allai ef dro ond o nerth dav wr gryvion / gan ddwedyd / ha /r/ twyllwyr Am galwent "haner gwr marw / gwell yw haner "gwr marw a orvyddo / na gwr byw a orvydder / | YK 104v. 2 |
ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys / | YK 107v. 1 |
ac nis galla neb o honynt / ond yn vnic Arthur / ai tynodd / ef allan / yn i gwydd hwynt oll / | YK 107v. 23 |
ac nis gallodd / neb ohonynt / ond yn vnic Arthur ai tynnodd yn i gwydd hwynt oll / | YK 108r. 18 |
ac nid oedd ef o oedran / ond pymthengmlwydd / | YK 108r. 20 |
ac nid ymswynodd ef yn amser oi vowyd ond yn vnic vnwaith y dydd / i koronwyd ef yn vrenin / | YK 113v. 23 |
ac ni vynai wyr llychlyn hyny / ond gwneythur Riclwff yn vrenin arnynt / amgadarnhav yn i kestill / i geissio kadw /r/ wlad arnynt / | YK 114r. 20 |
ac ni vynai gwraic na morwyn o lys arthur / na gwr na gordderch ond milwr kampys provedic / | YK 119r. 19 |
a rhy hwyr i rwyti yn gwneythyr Iawn I ryvain / ai brenhinoedd / lle i mae yr holl vyd yn ddarostwngedig i ryvain / ond tydi a thithav sy yn attal y dyrnged / yr hon syddyledys i ryvain i chael o ynys brydain / yr hon i by Ilkassar yn i chael / | YK 120v. 2 |
ac amheraodrion eraill wedi hyny / kans yr holl ynyssoedd sydd dan ryvain / ond ynys prydain / | YK 120v. 7 |
achos hyny / ni attebwn ddim yddynt hwy / ond holwn ni y dyled yddynt hwy / | YK 121v. 6 |
a fferthynol i ti holi pethav dledys yddynt hwy / kans Sibli ddoeth a ddraganodd / i byddai dri amherawdyr or brytaniaid yn rhyvain / Sef ni by ond dav hyd yn hyn / | YK 121v. 18 |
a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol | YK 133v. 23 |
ac ni ddiengis or gad hono / ond rivedi bychan / henway twysogion medrod a las yno nid amgen Eiaes Bryt a Bassynt or saysson / | YK 136v. 23 |
a ffan wyby arthur na doedd amddiffin iddo / ond marw / anvon a wnaeth ef i gleddav gledvwlch gidac vn oi varchogion / | YK 137v. 5 |
ac na welsai ef ddim ryveddod / ond yn vnic tonnav or dwfr ar y llynn nid yw hyny wir heb y Brenin Arthur / | YK 137v. 20 |
ac a ddowod / na welsai ef ddim yno / ond y dwfr yn kyffroi yn donnav gwlldion / ar hynny i dowod Arthur wrtho ef O tydi varchog anffyddlon anghowir / dwy waith I twyllaist vi / yngwrthwyneb vymddiried i ti / lle ir oeddyt yn dy gymryd ti / yn varchog anrhydeddys | YK 138r. 14 |
|
ONI...............35
| |
ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt / | YK 93r. 26 |
ac yna i dowod y brenin am wrlais / i digowethef ef oni ymhwelai | YK 101v. 9 |
ac yna pan wyby llu ythur na doedd ef gida hwynt ymladd yn lew a wnaythant ar castell oni vy raid i wrlais ddyvod allan a rhoi kad ar vaes yddynt / | YK 102v. 24 |
ac i by ef yn nychy yn hir o amser / oni ddigiodd y gwyr oedd yn kadw octa | YK 103r. 21 |
a mynychaf i gorvyddai y saysson arno ef oni vy agos a distrowior holl ynys / | YK 103v. 18 |
ac a barodd ef i ddwyn / ar Elor o vlaen y llu / hyd oni ddaythant at dinas verolan y sydd yn agos at saint albons / cans yno i roedd y peganiaid ssayson yn lladd / | YK 104r. 2 |
a lladd llawer o bobty / oni aeth hi yn nos ar bore dranoeth i daeth y saysson i maes or gaer / | YK 104r. 18 |
ac a varchogodd ef oni ddaeth ef at i vrawd maeth kai hir | YK 107r. 5 |
a thelyn gidac ef trwy lestav y brytaniaid / oni ddaeth ef dan ystlys y gaer / | YK 109r. 18 |
a chany a wnaeth ef y delyn oni attebed ef or gaer / | YK 109r. 20 |
ac wedi i bawb wisgo am dano / drwy vendith yr archesgobion / kyrchy i gelynion a wnaythant / yn greylon / oni vy nos a wnaythant ai lladd / | YK 111r. 7 |
ac ni orffwyssodd Arthur / oni laddodd ef ddeg a thrigain / | YK 111r. 17 |
ac arthur ar rhan arall oi wyr ai hymlidiodd hwynt val llew koedawc / oni ffoessant / | YK 111v. 9 |
a chadw y bobol hyny yno / oni vy veirw miloedd o honynt o newyn / yr hwn lyn / yw vn or ynyssoedd / | YK 112r. 6 |
ac arverav / oni oedd yn honaid yr ynys hono / megis na doedd vn Brenin / | YK 113v. 27 |
ac a allodd i gael / Sef a oric arthur ai lu / dan ymgylchy y dinas / ai kronni yno vis or vnty / oni veirw llawer o honynt o newyn / a dolyrio a wnaeth / ffrolho yn vawr a chynic myned ef | YK 114v. 27 |
ac oni ddoi di yno y dydd hwnw / gwybydd di i doyn hwy ith ovyn di / hyd dy gartrav / am i sorhad hwynt / val i barno y kleddav rhyngoti a hwynt / | YK 120v. 12 |
a chattwr / twysog kerniw aeth gida hwynt / wrth orchymyn Arthur / oni ddaethant ir borthva / | YK 122v. 21 |
a gwenhwyvar yn ddidwyll / oni ddelai ef adref / | YK 123r. 18 |
ac wedi ymladd / yn hir o amser / ef a welai y ddraig / yn bwrw tan ar y kawr / oni losges ef / yn vlw oll / | YK 123v. 5 |
ac erchi yw varchogion aros yn llonydd / oni welent yn Ing arno ef / | YK 124v. 11 |
ac a hono taro Arthur ar i darian / oni glowid i swn ymhell / | YK 124v. 20 |
ac yna llidio yn vawr a oric Arthur tharo /r/ kawr ar i dalken / oni lithrodd y gwaed o amgylch i lygaid ef / | YK 125r. 1 |
ac ymavel mewn Arthur / ai dyny oni syrthodd ef ar dal i liniav / | YK 125r. 7 |
ac a drawodd Marcinicus ar i benn ai gleddav / oni holldodd hyd i ddwyvron / gan erchi iddaw vanegi iw gydgymydeithion yn yffern vod yn hwy kleddyddav y brytaniaid nai tavodav / | YK 126v. 16 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 2 |
ac ymffystio yn grevlon a wnaythant blith drafflith / oni glowid i twrf yn cyffroi /r/ ddaiar / gan drwst Saledav y milwyr / yn ffystio /r/ llawr / | YK 130v. 17 |
ac yna i brathodd Boctus Brenin Medveddwr / kai hir ap kynar varvoc yn i Anghevawl oni vy ef varw / | YK 130v. 25 |
ac er hyny y vyddin a ddyc i gorff ef oni garvyant a byddin brenin bilia a hono ai gwasgarodd hwynt / | YK 131r. 2 |
ac ymladd oni gavas ef gwrdd a Boctus vchod / ai dyny gidac ef ar gefn i varch hyd yn ymyl korff kai hir / | YK 131r. 13 |
ac velly ni orffwysodd gwalchmai oni ddaeth ef i vyddin yr amherawdr | YK 131v. 11 |
ac yna i daeth aniveiri o wyr rhyvain am benn howel a gwalchmai oni vy raid yddynt ffo hyd at arthur ai vyddin / | YK 132r. 4 |
ac a vrathodd / les yr amherawdr / oni vy ef varw / | YK 132v. 14 |
a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol | YK 133v. 20 |
ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral / | YK 135r. 10 |
|
ONID..............2
| |
ac ai trewis ef ar i dalken / onid oedd i waed ef / yn ffrydio ir llawr / drwy i helmed / | YK 115v. 14 |
ac yn orthrwm / val na welsid i kyffelib / or blaen onid oedd rhai byw / yn myned oi pwyll / gan gri a llef / yr rhai lled veirw / | YK 136v. 7 |
|
ONIDE.............1
| |
ac onide ni chadwai gyfraith arvav | YK 126r. 13 |
|
ONIS..............1
| |
ac onis roddai erchi iddaw ddyvod yn ddianod i ymladd | YK 125v. 8 |
|
ONT...............1
| |
a elwir yn yr estroniaith ont Iles / | YK 112r. 9 |
|
OR................100
| |
ac or ty arall i roedd hingestr / yn annog / | YK 93r. 8 |
ac ef or diwedd / | YK 93r. 24 |
ac o hyny allan i ffoes y saysson gidac octa ap hingestr ar rhan vwiaf or llu hvd ynghaer evroc / | YK 93v. 11 |
a ffoes ar ran arall or lly hvd ynghaer arcklyd / | YK 93v. 14 |
ac yn gymynol or ddayar / | YK 94v. 7 |
a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho | YK 95v. 18 |
ac or gweliav a vai arnynt / kans llysse a roent yn yr Ennaint / Ar hain a Iachav i gweliav hwynt / | YK 96v. 2 |
ac a roes i bawb or ynys / gwbwl oi gwir ddlyed / gan rany bodd i bawb oi wyr / megis i gweddav iddaw / | YK 97r. 16 |
a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen / | YK 98r. 13 |
ac yna divany a oric Eppa allan or llys / | YK 98v. 20 |
ac a vyddi veddianys or ynys hon / | YK 99r. 21 |
a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef | YK 99v. 3 |
ac vn or delway hyny a roes y brenin ir Eglwys benaf ynghaer wynt ar llall / | YK 100r. 10 |
ac o hyny allan / i gelwid ef ythur bendragon / Sef a oric octa ap hingestr gwahawdd y saysson attaw / gan ddwedyd wrthynt / gwedi marw Emrys i bod hwynt yn rhydd or llw a roysent iddaw / | YK 100r. 19 |
ac ir aeth ythur i gysgy / at Eigr / gan ddechrav ymddiddan twyllodrys gariad oric a dwedyd may yn lledrad i daethodd ef yno or castell arall i ymweled a hi | YK 102v. 17 |
ac myned a oric or saysson / ir dinas honno / | YK 104r. 12 |
a lladd llawer o bobty / oni aeth hi yn nos ar bore dranoeth i daeth y saysson i maes or gaer / | YK 104r. 20 |
ac wedi y vyddegoliaeth hono y gweddillion a ddianghyssai or saysson / amgassglyssant yn yr alban / Sef i mynyssai ythur i hymlid / | YK 104v. 9 |
ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno / | YK 106r. 13 |
ac or | YK 106v. 1 |
a rhoi kri a rhybydd i bawb ddyvod yno / erbyn dydd puredigaeth mair nessa / ar ol hyny / pawb a brovai dyny y kleddav allan or garreg / | YK 106v. 9 |
ac yn ddirwystyr a dynnodd y kleddav allan or garreg / | YK 107r. 4 |
ac a rodd y kleddav iddo ef / gan ddwedyd iddo yr ystyr / val or blaen / | YK 107r. 8 |
ac yna ir aeth kai / ar kleddav at i dad kynyr varchog gan ddwedyd / wele / llyma y kleddav oedd yn y garreg / gweddys imi vod yn vrenin or ynys hon / | YK 107r. 12 |
ac i dowad yntav y ffyrf ar ystyr i kawsai ef y kleddav val or blaen | YK 107r. 23 |
ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys / | YK 107v. 1 |
ac wedi hyny i raeth ir goedd ddarvod i arthur dyny i kleddav allan or garreg / | YK 107v. 15 |
ac i proves aniver or twyssogion ar penaithiaid i dyny ef / | YK 107v. 16 |
ac eraill or penaithiaid ddyall darvod i arthur wneyd hyny / ir aethant oll Eilwaith i brovy tyny y kledday allan / | YK 107v. 19 |
a ffan ddaeth y sylgwyn / pob vn o naddynt / a broves dyny y kleddav allan or garreg / | YK 108r. 16 |
a ffan glowas kolgryn ar saysson hyny / kynyll llu mawr a wnaythant / o honyn i hynain or scotiaid ar ffeichtiaid / | YK 108v. 12 |
a chany a wnaeth ef y delyn oni attebed ef or gaer / | YK 109r. 20 |
a rwng i lladd ai boddi i kolled chwech mil or saysson / | YK 109v. 20 |
ac Arthur a gymerth i ffordd tya chaer arclyd / cans ef a glowsai fod scoti yn keissio howel allan or gaer / Sef a wnaeth kattwr Iarll ai lu / kyrchy hyd yn llongav y saysson / ai llenwi hwy oi wyr i hyn / | YK 111v. 4 |
ac oddyno / rrhai or saysson / | YK 111v. 20 |
ac or llyn hwnw i mae vn avon yn myned ir mor / | YK 111v. 24 |
ac ym hob mynydd or heini i mae craic vawr ychel / | YK 111v. 26 |
a chadw y bobol hyny yno / oni vy veirw miloedd o honynt o newyn / yr hwn lyn / yw vn or ynyssoedd / | YK 112r. 8 |
ac i scotiaid / cans or vn genedleth i rhanoedd hwynt / | YK 112r. 12 |
strowio or saysson a lladd y gwyr llen / | YK 112v. 13 |
ac a allodd i gael / Sef a oric arthur ai lu / dan ymgylchy y dinas / ai kronni yno vis or vnty / oni veirw llawer o honynt o newyn / a dolyrio a wnaeth / ffrolho yn vawr a chynic myned ef | YK 114v. 27 |
ac addassa i vrenin / ddal i wylva yndi / o herwydd / or naill dy i roedd avon vawr a elwid wysg / | YK 116v. 6 |
ac or ty arall ir dinas ir oedd tir teg gwastad sych / | YK 116v. 9 |
a mynachlog y kannonwyr oedd honno / hevyd yno i roedd yr archesgobty penaf / or tri archesgobty oedd yn ynys brydain a hevyd aniveiri oedd yn y dinas honno / amrevailion gelvyddydav / | YK 116v. 25 |
ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw / | YK 117r. 13 |
a gwidiart Twyssog poytyers / ar davddeg gogyvwrdd a geraint garwys or ysbaen / | YK 117v. 18 |
ac a ddaeth yno / kans vn or tair gwledd arbennic ynys prydain oedd honno / | YK 118r. 1 |
ac nid oedd vn or ty draw ir sbaen / ar a vynai dda / na ddaeth ir wledd honno / i gymryd amravailion roddion ar a vynai bawb / a llawer hevyd a ddaeth yno / i edrych y wledd / heb i gwahawdd / | YK 118r. 2 |
ac or ty arall i roedd y vrenhines Gwenhwyvar yn myned ir Eglwys | YK 118v. 2 |
ac or parth arall i roedd gwenhoyvar / ai harglwyddessay gida hi / megis i roedd arver Brenhinessay / | YK 118v. 19 |
a mil o wyr gidac ef a gwsnaythy or gegin / | YK 119r. 2 |
a mil o wyr gidac ef / or vn rhyw ddillad i wasnaythy llestri aur | YK 119r. 6 |
ac o bydd da /r/ kynghorav / ni a orvyddwn / ar wyr rhyvain / Sef er kael o honynt hwy gam dyrnged or ynys honn / er dyvod ai lluoedd iw ymddiffin hi / rac estron genedl / ar awr honn / ni ddylant i ni ddim / | YK 121r. 11 |
ac or | YK 121v. 5 |
a fferthynol i ti holi pethav dledys yddynt hwy / kans Sibli ddoeth a ddraganodd / i byddai dri amherawdyr or brytaniaid yn rhyvain / Sef ni by ond dav hyd yn hyn / | YK 121v. 17 |
ac a gavas ef or chwech ynys eraill / o betyd / chwechigen mil / Sef oedd henway yr ynyssoedd hyny / Iwerddon / ynys yr ia scotland / orck llychlyn a denmarc / | YK 122r. 21 |
ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc / | YK 122v. 3 |
ac o Senydd rryvain / i daeth at yr amherawdyr / meiric or koed / | YK 123r. 7 |
ac wedi i vyned ef i ganol y weilgi / ef a syrthiodd kysgy ar arthur / am dalam or nos / | YK 123r. 23 |
ac a welai / ddraic yn dyvod or gorllewin / | YK 123r. 29 |
ac yno aros a wnaeth ef gwbwl oi wyr / or ynyssoedd eraill / addowsai borth iddaw / | YK 123v. 20 |
a Syr kai hir ap kynar gidac ef wrth gyvrwyddyd gwr or wlad hono / yn agos ir mynydd / lle ir oedd y kawr / | YK 124r. 7 |
ac a ddanvones Arthur bedwyr i edrych pa vn or ddav le ir oedd y kawr / | YK 124r. 12 |
ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig / | YK 124r. 21 |
ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion / | YK 125r. 21 |
ac wedi manegi i Arthur vod lles amherawdyr rhyvain / wedi pobilliaw or ty arall ir avon / | YK 126r. 8 |
ac ef / Sef oedd y kenadav / Gwalchmai / Bosso Iarll rhydychen / Geraint Gaerwys or ysbaen a bedwyr bentrilliad a llawen vy gan lu Arthur vyned Gwalchmai yno / dan dybied i kymhellai ef hwynt i frwydro / | YK 126r. 16 |
ac yn vlayna or ymlidwyr ir oedd Marcinicus / i ddial y gwr / | YK 126v. 12 |
a lladd pawb i wr or rhai braynaf o honynt / | YK 126v. 23 |
ac val i ddoeddent velly yn gyvagos i goed nychaf / chwech mil or brytaniaid yn rhoi kri ar y rhyvainwyr / | YK 127r. 1 |
ac ar y rhythyr kyntaf / gyrry ffo ar y brytaniaid / ai hymlid ir koed i byassent or blaen / | YK 127r. 10 |
a manegi iddaw gwbwl or damwain / | YK 127v. 13 |
a chodi a oric or ryvainwyr yddynt ai gwasgary yn ddrwc / sef a oric y brytaniaid / | YK 128r. 9 |
ac er kolli hyny ni adodd y brytaniaid vn or karcharorion i ddianc / Namyn gyrry ffo ar y rhyvainwyr / | YK 128v. 9 |
a manegi yddynt i dylai /r/ holl vyd vod yn ostyngedic ney yn yfydd i ryvain a choffewch mai eych teidiav chwi a gedwis ryvain yn benna lle or byd / o ddewrder milwriaeth a ffyniant / na wrthodwch chwithav angav / er kadw braint rhyvain / | YK 129v. 3 |
ac ar y drydydd vyddin i roedd meiric or coed / o vlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Rain Seneddwr o Ryvain / | YK 130r. 23 |
ac i llas or ryvainwyr aliffantus Brenin yr ysbaen / | YK 131r. 20 |
a Leodegar o vlwyn a thri thwysog o ynys Prydain / nid amgen gwnwas o gaer gaint / wallon or mwithig / | YK 131v. 2 |
ac yno gwahaodd blaena or brytaniaid / ai hencil hyd at howel ymber llydaw / a gwalchmai / | YK 131v. 4 |
ac or diwedd i kavas gwalchmai yr hwn oedd ef yn i ddamyno / nid amgen / nad kwrdd a lles amherawdr rhyvain / | YK 131v. 18 |
ac yna i daeth vn or brytaniaid / | YK 132v. 12 |
ac yna kymell gwyr rhyvain i ffo yn wradwyddys / lle i llas or rhyvainwyr ynghylch kant mil / | YK 132v. 17 |
ac o byddai hynny yn ry vychan / hwy a gaent ymhwaneg or kyffelib / pan ddelai ef yno / | YK 133r. 26 |
ac ar bob vn or kyrff eraill / yr arvay a oedd yn parthyny yddynt / pawb yn i alwedigaeth / | YK 133v. 11 |
a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol | YK 133v. 23 |
ac ynghylch vgain mil o wyr y gwledydd hynny / ar amser hwnw wrth ymgyrchy ai gilidd / i daliodd gwalchmai yno Syr priamus / marchog or gwledydd hyny | YK 134r. 5 |
ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill / | YK 134r. 17 |
a ffan glyby pawb wroldeb Arthur / dowad a wnaythant penaithiaid pob gwlad or tyedd hynny Imroi i arthur a myned tan dyrnged iddo ef / | YK 134v. 4 |
ac ol dyrnod arno or hwn y by ef varw / | YK 135v. 3 |
ac i daeth medrod / ai lu / i maes or gaer | YK 135v. 22 |
ac yn orthrwm / val na welsid i kyffelib / or blaen onid oedd rhai byw / yn myned oi pwyll / gan gri a llef / yr rhai lled veirw / | YK 136v. 6 |
ac ni ddiengis or gad hono / ond rivedi bychan / henway twysogion medrod a las yno nid amgen Eiaes Bryt a Bassynt or saysson / | YK 136v. 22 |
ac ni ddiengis or gad hono / ond rivedi bychan / henway twysogion medrod a las yno nid amgen Eiaes Bryt a Bassynt or saysson / | YK 137r. 3 |
ac or gwiddil kilamwri Gilaffadric / Gilasgwrn / | YK 137r. 3 |
ac Ilarch or werddon / y ffeichtiaid ar yscotiaid oll / | YK 137r. 5 |
a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh | YK 137r. 15 |
ac na welsai ef ddim ryveddod / ond yn vnic tonnav or dwfr ar y llynn nid yw hyny wir heb y Brenin Arthur / | YK 137v. 21 |
ac or | YK 137v. 23 |
ac ar hynny i doeth llaw a braych allan or dwfr / | YK 138v. 10 |
ac or vort gronn / nid amgen / tri o varchogion aur Davodiawc / Gwalchmai ap llew / drydwas ap dryffin / aliwlod ap Madoc ap ythur / | YK 139r. 13 |
Adran nesaf | Ir brig |