Adran nesaf | |
Adran or blaen |
|
NOSSON............1
| |
ac na allai ef er dim / na ddelai a chredy hyny a oric hithae ar nosson hono ir enillwyd arthur ap ythur / | YK 102v. 20 |
|
NY................1
| |
ac ny ni a ddylem ddiolch i wyr RHyvain / am yn kyffro ni / ar hyn o amser / | YK 121r. 1 |
|
NYCHAF............5
| |
ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt / | YK 93v. 1 |
ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt / | YK 109r. 25 |
ac val i ddoeddent velly nychaf Gilamwri brenin y werddon / yn dyvod yn borth ir ffeichtiaid | YK 112r. 10 |
ac val i roeddent velly / nychaf genadav yn dyvod atynt / | YK 123v. 22 |
ac val i ddoeddent velly yn gyvagos i goed nychaf / chwech mil or brytaniaid yn rhoi kri ar y rhyvainwyr / | YK 127r. 1 |
|
NYCHY.............1
| |
ac i by ef yn nychy yn hir o amser / oni ddigiodd y gwyr oedd yn kadw octa | YK 103r. 20 |
|
NYDD..............1
| |
ac ar hyny Edyrn ap nydd / | YK 127r. 12 |
|
NYTH..............1
| |
a nyth Eryr ar ben pob kraic / | YK 111v. 27 |
|
O.................346
| |
ac yna / ymgadarnhav i drigaw o herwydd ofni / | YK 92v. 6 |
ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth / | YK 92v. 16 |
ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth / | YK 92v. 21 |
ac na doedd arnynt hwy ofn y brytaniaid gan ddwedyd vod o honynt hwy ddaygain mil o wyr arvoc / | YK 92v. 24 |
ac na doedd arnynt hwy ofn y brytaniaid gan ddwedyd vod o honynt hwy ddaygain mil o wyr arvoc / | YK 92v. 25 |
ac wedi hynny / ymgyrchy a wnaythant y byddinoedd a lladd llawer o bob ty / | YK 93r. 12 |
a eilwaith ymveddino a oric o bob ty / | YK 93r. 17 |
ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt / | YK 93r. 27 |
ac ar hynny eidiol o hyder hynny A mavlodd ymaraf hingestr / | YK 93v. 4 |
ac ai harwenodd hyd ynghanol y llu / gan ddwedyd o hvd i ben / gorthrymwch y saysson bell | YK 93v. 6 |
ac o hyny allan i ffoes y saysson gidac octa ap hingestr ar rhan vwiaf or llu hvd ynghaer evroc / | YK 93v. 9 |
ac oddyno i daeth Emrys i geisio kyngor / beth a wnai ef i octa / Sef oedd i gyngor peri i octa / ai holl lu gymryd kadwyn yn llaw pob vn onaddynt a thamaid o bridd ymhen pob vn | YK 94r. 21 |
ac llyma ni Arglwydd a chadwyn yn llaw pob vn o honam mi / | YK 94v. 6 |
ac wedi / darvod iddo lonyddy pob lle i daeth ef hyd y dref a elwid caer baladin / a heddiw shatesburi i edrych beddav y sawl a baryssai hingestr i ladd yno drwy vrad o Ieyrll barwniaid a marchogion yrddolion / | YK 95r. 19 |
a thrychant o vynnachoedd y mynachlog mynydd / | YK 95r. 21 |
ac a elwir Saftesburi / yn govaint ambri cans velly i gelwid hi o | YK 95r. 24 |
achos i gwneythyr hi o wyr a elwid ambri / | YK 95r. 25 |
ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt / | YK 96r. 5 |
ac ni cheffir hwynt / nac o gadernid nac o gryvder / ond trwy gelvyddyd yn vnic a ffe baent hwynt yma / val i maent hwy yno / hwy a savent yn dragowydd val i bae kof kyvliw amdanynt / | YK 96r. 6 |
ac ni cheffir hwynt / nac o gadernid nac o gryvder / ond trwy gelvyddyd yn vnic a ffe baent hwynt yma / val i maent hwy yno / hwy a savent yn dragowydd val i bae kof kyvliw amdanynt / | YK 96r. 6 |
ac amravailion gyvrwyddodav arnynt / a chowri gynt ai dyg o eitiar yssbaen / | YK 96r. 18 |
achos i dygassant hwynt / oedd pan ddelai glevyd ar vn o naddynt gwnevthyr Ennaint a wnaent ynghanol y maen / | YK 96r. 21 |
ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr / | YK 96v. 9 |
ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr / | YK 96v. 11 |
a ffan wyby kilamwri i neges chwerthin a wnaeth ef a dwedyd / nid rryvedd genni vi ally o bobol lesg / anrithio ynys brydain gan yddynt vod mor ynvyd / | YK 96v. 19 |
ac ymladd yn grevlon a lladd llawer o bobty / yni ffoes kilamwri / | YK 96v. 24 |
ac a vetroch i ddwyn y main ymaith o ddi yma / | YK 97r. 2 |
a marchogion ynys brydain / i Ardyniaw y lle hwnw / trwy i kyngor hwynt o adidawc a thrym / | YK 97r. 11 |
ac o aur | YK 97r. 19 |
ac yna i daeth gidac ef anneirif o wyr arvoc / | YK 97v. 13 |
a dechrav anrrhithio / a chlowed o Emrys hynny / ynte a ddaeth a llu mawr gantho / | YK 97v. 16 |
ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt / | YK 98r. 1 |
a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw / | YK 98r. 16 |
a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw / | YK 98r. 18 |
ac o bydda i vrenin / mi ai hanrydeddaf / o dir a dayar a chyvoeth / val i bo ef bodlon | YK 98r. 20 |
ac o bydda i vrenin / mi ai hanrydeddaf / o dir a dayar a chyvoeth / val i bo ef bodlon | YK 98r. 21 |
ac yna ir ymddangosses seren Kometa anveidrol o vaint i ythur / | YK 98v. 22 |
ac ar ben y paladr hwnw / pellen o dan ar lun draic / | YK 99r. 1 |
ac o enav y ddraic i roedd dav baladyr yn kodi / y naill onaddynt yn kodi | YK 99r. 1 |
ac yn Ranny yn saith o Baladrav bychain / | YK 99r. 6 |
ac yna ir wyles merddin gan ddwedyd / o genedl y brytaniaid yn awr i rychi yn weddw / ag yn ymddivad am Emrys weledic / chwi a gowssoch golled / ni ellir byth moi hynill dracheven / | YK 99r. 12 |
a bryssia di i ymladd ath Elynion o herwydd ty di a orvydd arnynt / | YK 99r. 19 |
ac hwynt a llawer o bobty a las / | YK 99v. 10 |
ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor | YK 99v. 19 |
ac i peris ef wneythur dwy ddraic o aur / yn y ffyrf i gwelsai ef hwynt ar ben y paladyr yn y ddwyrain / | YK 100r. 8 |
ac o hyny allan / i gelwid ef ythur bendragon / Sef a oric octa ap hingestr gwahawdd y saysson attaw / gan ddwedyd wrthynt / gwedi marw Emrys i bod hwynt yn rhydd or llw a roysent iddaw / | YK 100r. 14 |
ac wedi cynyll aneirif o bobloedd a goressgyn holl loiger hyd yng haer Evroc / | YK 100r. 23 |
ac yn y diwedd i gyrrwyd y saysson i ffo ai hymlid hyd y lle a elwir mynydd damen / kans lle ychel kadarn oedd hwnw / o greigiav a cherric / ar nos hono i byant yno / | YK 100v. 6 |
a goresgyn y mynydd arnynt a lladd llawer o bobloedd / | YK 100v. 16 |
ac assaf atto ef / o herwydd agos at y pasg oedd hi | YK 101r. 3 |
ac yna gwneythyr gwledd y pasg a gwahawdd Ieyrll barwniaid a marchogion / ai gwragedd hwyntav / o gwbwl o ynys Brydain ir wledd honno / | YK 101r. 8 |
ac yna gwneythyr gwledd y pasg a gwahawdd Ieyrll barwniaid a marchogion / ai gwragedd hwyntav / o gwbwl o ynys Brydain ir wledd honno / | YK 101r. 8 |
a llawen a vy ythur wrth bawb o naddynt / | YK 101r. 10 |
ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef / | YK 102r. 1 |
a govyn kyngor iddaw / Sef i dywad wlffin wrth y brenin / Arglwydd heb ef / ni thyckiaf / gan gadernid geissior castell i mae Eigr yndo / o herwydd ar ben karreg yn y mor i mae ef / | YK 102r. 8 |
ac ni does vn ffordd i vyned atto / namyn vn ffordd / a honno tri o varchogion ai kadwai rh | YK 102r. 12 |
ac o gwna neb i ti ddim lles ne help hwnw ai gwna / ar brenin a wnaeth hyny / | YK 102r. 16 |
ac anwylwas Gwrlais a mi a roddaf ar wlffin ffyrf medaf yn yr Estron Iaith Iordans / o dintagol marchog | YK 102v. 1 |
a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd / | YK 103r. 14 |
ac i kavas vab a merch o honi nid amgen / arthur | YK 103r. 17 |
ac wedi hynny i kelvychodd [~ clafychodd ] ythur o orthrwm glevyd / | YK 103r. 19 |
ac i by ef yn nychy yn hir o amser / oni ddigiodd y gwyr oedd yn kadw octa | YK 103r. 21 |
ac o dra digovain wrtho ef / i gollyngyssant y twyssogion hynny yn rhydd / i vyned yw gwlad i hvn | YK 103r. 23 |
ac o frwydrav / yn Erbyn y saysson / yn hir o amser / | YK 103v. 15 |
ac o frwydrav / yn Erbyn y saysson / yn hir o amser / | YK 103v. 17 |
ac a barodd ef i ddwyn / ar Elor o vlaen y llu / hyd oni ddaythant at dinas verolan y sydd yn agos at saint albons / cans yno i roedd y peganiaid ssayson yn lladd / | YK 104r. 1 |
ac assaf vod ythur y Brenin yn glaf / yn i ddwyn ar Elor o vlaen y llu ty | YK 104r. 8 |
a gador pyrth yn Egored / o watwar am ben ythur ai lu / | YK 104r. 13 |
a lladd llawer o bobty / oni aeth hi yn nos ar bore dranoeth i daeth y saysson i maes or gaer / | YK 104r. 18 |
a ffoes / o dwyssogion y saysson yn wradwyddys / | YK 104r. 23 |
ac yna i kodes ythur yn i eistay [~ eistedd ] ar i wely / o lawenydd / | YK 104v. 1 |
a chyn hyny ni allai ef dro ond o nerth dav wr gryvion / gan ddwedyd / ha /r/ twyllwyr Am galwent "haner gwr marw / gwell yw haner "gwr marw a orvyddo / na gwr byw a orvydder / | YK 104v. 2 |
ac o hyny allan meddylio a wnaeth y saysson pa vodd i gallent vradychy ythur / | YK 104v. 13 |
ac a oedd o ddwfr yn i hamgylch / | YK 104v. 23 |
ac a elwir heddiw ston hing / ar amser hwnw i roedd arthur gidai dadmaeth / nid amgen kynar varvog / marchog ynghaer kynar varvog / o vewn tair milldir at dre /r/ bala o vewn Penllyn yn sir veirionydd / | YK 105r. 11 |
ac a elwir heddiw ston hing / ar amser hwnw i roedd arthur gidai dadmaeth / nid amgen kynar varvog / marchog ynghaer kynar varvog / o vewn tair milldir at dre /r/ bala o vewn Penllyn yn sir veirionydd / | YK 105r. 12 |
ac i danvoned yddynt lynges ddir vawr o vaint / | YK 105r. 20 |
ac velly goresgyn a wnaythant / o hwmber / hyd ymhenryn Bladdon yn y gogledd / kans yn yr amser hwnw / anghytyndeb oedd ymsyg y brytaniaid / am wneythyd brenin arnynt / | YK 105r. 22 |
a ffan wyby y penaithiaid o ynys Brydain / vod y saysson yn aflonyddy Eilwaith / ymgynyll a wnaythant hvd ynghaer vyddav / holl yrrddas y dyrnas / i gymryd i kyngor pwy a wnaent yn vrenin arnynt / | YK 105v. 3 |
ac eraill / o benaithiaid y dyrnas hyd ynghaer lydd / o vlaen dydd natalic krist / nessa yn ol hynny / | YK 105v. 12 |
ac eraill / o benaithiaid y dyrnas hyd ynghaer lydd / o vlaen dydd natalic krist / nessa yn ol hynny / | YK 105v. 13 |
a ffan ddaethant yno ir aethant / yn i gweddi ar ddyw / o vlaen Temyl apolo / val i genyssid Iessy Brenin y Brenhinoedd / ar y dydd hwnw i ryddhav y byd / oddiwrth i pechodav / ddangos o honaw ef / oi vawr wrthiav yddynt oleini / drwy wrthiav pwy oedd vrenin tilwng [~ teilwng ] ir ynys hono / rrac kolli gwaed gwirioniaid / wrth darowsder [~ drawster ] / | YK 105v. 16 |
a ffan ddaethant yno ir aethant / yn i gweddi ar ddyw / o vlaen Temyl apolo / val i genyssid Iessy Brenin y Brenhinoedd / ar y dydd hwnw i ryddhav y byd / oddiwrth i pechodav / ddangos o honaw ef / oi vawr wrthiav yddynt oleini / drwy wrthiav pwy oedd vrenin tilwng [~ teilwng ] ir ynys hono / rrac kolli gwaed gwirioniaid / wrth darowsder [~ drawster ] / | YK 105v. 20 |
ac yn ddiannod erbyn darvod y gwsaneth / ar fferenav / i roedd o vewn y vynwent hono / gyverbyn ar allor vawr / vn garreg vawr / gyffelib i mynor / yn bedwar ochrog / | YK 106r. 3 |
ac yn i chanol i roedd gyffelib i Einion o ddur / | YK 106r. 8 |
ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno / | YK 106r. 9 |
ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno / | YK 106r. 10 |
ac wedi yddynt ddarllain yr yssgriven ychod / rhai o honynt / a brovyssant dyny y cleddav allan | YK 106r. 20 |
achos hono / drwy gyngor a dyndeb yr archesgobion twyssogion ar penaithiaid / gossod a wnaythant / varchogion / o yrrddas / i wiliad y kleddav hwnw / | YK 106v. 4 |
ac eraill o benaithiaid y dyrnas / ir lle gosodedig / rhai i dori ffyn / | YK 106v. 16 |
ac o herwydd hyny / gad i mi weled a elli di roddi y kleddv val i byassai / | YK 107v. 3 |
ac nis galla neb o honynt / ond yn vnic Arthur / ai tynodd / ef allan / yn i gwydd hwynt oll / | YK 107v. 23 |
ac o herwydd hyny / diclloni a wnaythant / | YK 107v. 25 |
a wnaythant bedwar o varchogion yrrddol / yn olygwyr govalys ar arthur / nos a dydd / nid amgen / kai hir / Bawdewyn / o vrytayn / Vlffin / | YK 108r. 6 |
a wnaythant bedwar o varchogion yrrddol / yn olygwyr govalys ar arthur / nos a dydd / nid amgen / kai hir / Bawdewyn / o vrytayn / Vlffin / | YK 108r. 9 |
ac o vewn yr amser hwnw i raeth y twyssogion / ar penaithiaid i gymryd i kyngor / am hyny / | YK 108r. 12 |
a ffan ddaeth y sylgwyn / pob vn o naddynt / a broves dyny y kleddav allan or garreg / | YK 108r. 15 |
ac nid oedd ef o oedran / ond pymthengmlwydd / | YK 108r. 19 |
ac nid oedd ef yn goddiwes o dda / agos gmaint | YK 108r. 21 |
a ffan glowas kolgryn ar saysson hyny / kynyll llu mawr a wnaythant / o honyn i hynain or scotiaid ar ffeichtiaid / | YK 108v. 11 |
ac yna i by ymladd creylon a lladd llawer o bobty / | YK 108v. 15 |
ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson | YK 108v. 22 |
ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson | YK 108v. 22 |
ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson | YK 108v. 25 |
a thair mil o bettyd yw rragod hwynt / ar y fford / | YK 109r. 6 |
ac wedi kyvarvod / ymladd o gattwr Iarll / yn llidiawc / | YK 109r. 8 |
a gwasgary a lladd llyossowgrwydd o naddynt ai kymell i ffo / | YK 109r. 10 |
ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt / | YK 109r. 26 |
ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt / | YK 109v. 2 |
a mab llew ap kynvarch / nai ap i chwaer i Arthur / i ervyniaid nerth gantho / Sef i daeth howel a ffymtheg mil o wyr arvoc gidac ef i Southamton / i dir / | YK 109v. 13 |
ac a ddiengis o naddynt / aethant hyd ynghaer Kelyddon / | YK 109v. 21 |
ac yno i by vrwydyr vawr a lladdva o bobty / cans o gysgod y deri i brethynt hwy y brytaniaid / | YK 109v. 24 |
ac yno i by vrwydyr vawr a lladdva o bobty / cans o gysgod y deri i brethynt hwy y brytaniaid / | YK 109v. 24 |
ac meirw o newyn / i rroes y saysson / i holl Swllt / | YK 110r. 7 |
a thyrnged o Germania hevyd i Arthur / er i gollwng iw gwlad i rroddi / gwystlon / ar hyny / | YK 110r. 9 |
a gado howel i nai yn glaf o orthrwm / glevyd ynghaer Arclyd / Ac amgylchy I Elynion a wnaeth Arthur / | YK 110r. 26 |
a dwedyd wrthyn val hyn / O chwchwi dwyllwyr lladron / ni khadwassoch ammod a mi ni chadwaf vinav ammod a chwithav | YK 110v. 4 |
a dwedyd o hyd i ben / ha wyr da heb ef y sawl y sydd o honoch o gredigawl ffydd / koffewch heddiw ddial gwaed ych rieni ar y saysson / | YK 110v. 9 |
a dwedyd o hyd i ben / ha wyr da heb ef y sawl y sydd o honoch o gredigawl ffydd / koffewch heddiw ddial gwaed ych rieni ar y saysson / | YK 110v. 11 |
a dwedyd o hyd i ben / ha wyr da heb ef y sawl y sydd o honoch o gredigawl ffydd / koffewch heddiw ddial gwaed ych rieni ar y saysson / | YK 110v. 11 |
a llyn Draig o dan erni / | YK 110v. 21 |
ac o hyd y nos i kyrchodd y saysson i ben brynn ychel / gan dybiaid i gallent ymgadw yno / | YK 111r. 8 |
a llawer o viloedd gida hwynt / | YK 111r. 23 |
ac yna i herchis Arthur i Gattwr Iarll cerniw a dengmil o wyr arvoc gidac ef iw hymlid hwynt / | YK 111v. 1 |
ac wedi gorvod o Arthur a khattwr Iarll / ar y saysson / drwy ladd y naill ran / | YK 111v. 11 |
ac ir llyn hwnw mae yn dyvod drigain a thrychant / o avonydd y rrai yssydd yn llithro / o vynyddoedd prydain | YK 111v. 22 |
ac ir llyn hwnw mae yn dyvod drigain a thrychant / o avonydd y rrai yssydd yn llithro / o vynyddoedd prydain | YK 111v. 23 |
a ffan ddelai yr heini oll i weiddi ir vn graic / i doe ormes o ryw wlad ir ynys honno Sef a oric Arthur peri gwneythyr llongav a badav yno / i ymgylchy y llyn / | YK 112r. 2 |
a chadw y bobol hyny yno / oni vy veirw miloedd o honynt o newyn / yr hwn lyn / yw vn or ynyssoedd / | YK 112r. 7 |
a chadw y bobol hyny yno / oni vy veirw miloedd o honynt o newyn / yr hwn lyn / yw vn or ynyssoedd / | YK 112r. 7 |
ac eraill o benaithiaid y ffeichtiaid ar scotiaid / i ymroi i arthur / gan ostwng ar i gliniav / | YK 112r. 22 |
ac vgain troydvedd yn i lled a ffymp troydvedd yn i ddyfndwr a ffedwar o amriw bysgodryw yndo vn ymhob kornel ir llyn | YK 112v. 7 |
a fferi gwneythyr yr Eglwys o newydd / ar mynachlogydd a rhoi kovent yndynt / | YK 112v. 17 |
a mam honno a hanodd o ddyledogion RHyvain a chattwr Iarll kerniw ai magyssai hi / | YK 113r. 6 |
ac o hyny allan / i bv raid i gilamwri warhav i Arthur / ef ai werin / | YK 113r. 17 |
ac o vewn y blynyddoedd hyny / ar bob gwyl arbenig i ddyvyny atto i holl dwyssogion penaithiaid / ai wyr da provadwy klodvawr / o bob gwlad i amalhav i deyly ef / ai aniver / | YK 113v. 7 |
ac o vewn y blynyddoedd hyny / ar bob gwyl arbenig i ddyvyny atto i holl dwyssogion penaithiaid / ai wyr da provadwy klodvawr / o bob gwlad i amalhav i deyly ef / ai aniver / | YK 113v. 11 |
ac yna i gwnaeth Arthur Drefn ar i varchogion / ir vort gron / ai vilwyr / gan roi i bawb o honynt raddav a galwedigaethav Savadwy yw ydnabod yn dragowydd / yr hwn a oleva i lawer o honynt / yn ol hyn / yniwedd yr ystori hono / | YK 113v. 15 |
ac yna i gwnaeth Arthur Drefn ar i varchogion / ir vort gron / ai vilwyr / gan roi i bawb o honynt raddav a galwedigaethav Savadwy yw ydnabod yn dragowydd / yr hwn a oleva i lawer o honynt / yn ol hyn / yniwedd yr ystori hono / | YK 113v. 18 |
a hevyd / vn rinwedd ragorawl oedd ar arthur / o ran ffydd gadarn gref / | YK 113v. 20 |
ac wedi hyny i hedawdd i glod ef ai vilwriaeth ef ai vilwyr / o ddewrder a haelder / o voes | YK 113v. 26 |
ac wedi hyny i hedawdd i glod ef ai vilwriaeth ef ai vilwyr / o ddewrder a haelder / o voes | YK 113v. 27 |
ac ymgyrchy a oric a lladd llawer o bobty / | YK 114v. 8 |
ac a allodd i gael / Sef a oric arthur ai lu / dan ymgylchy y dinas / ai kronni yno vis or vnty / oni veirw llawer o honynt o newyn / a dolyrio a wnaeth / ffrolho yn vawr a chynic myned ef | YK 114v. 28 |
ac a allodd i gael / Sef a oric arthur ai lu / dan ymgylchy y dinas / ai kronni yno vis or vnty / oni veirw llawer o honynt o newyn / a dolyrio a wnaeth / ffrolho yn vawr a chynic myned ef | YK 114v. 28 |
ac Arthur i ynys oedd garllaw mewn Avon vawr yr hon a elwid Sain / yr hon a lithir o ddinas paris / | YK 115r. 5 |
ac yno ir aethant illday ir ynys honno / yn gyvlawn o veirch | YK 115r. 11 |
ac i gwiddiad ef / i lleddid vn o honynt hwy illday yno / | YK 115r. 21 |
ac ef / a newidio dyrnodav yn greylon / o bob vn tyac at i gilidd / | YK 115v. 11 |
a rhan vwia o gyffredin yr ynyssoedd hynny oll / | YK 116r. 12 |
ac o gytyndeb / yr holl aniveroedd hyny / i gwnaythbwyd cyfreithiav da / yr amser hwnw dros yr holl ynyssoedd hyny / | YK 116r. 13 |
ac addassa i vrenin / ddal i wylva yndi / o herwydd / or naill dy i roedd avon vawr a elwid wysg / | YK 116v. 6 |
ac aber / val i gallai longav ddyvod o eithavoedd byd iddi | YK 116v. 8 |
ac o amgylch / yr hain i roedd bryniav teg vchel | YK 116v. 10 |
ac o vewn y gaer / i roedd tai teg Brenhinawl / | YK 116v. 14 |
ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd / | YK 117r. 6 |
ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd / | YK 117r. 7 |
ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd / | YK 117r. 11 |
ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw / | YK 117r. 19 |
ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen / | YK 117r. 26 |
ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen / | YK 117r. 26 |
ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen / | YK 117v. 2 |
ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen / | YK 117v. 2 |
a kida hyny llawer o wyr da a vyddai rry hir i traythy / | YK 117v. 4 |
ac o ffraink Eldyn / Twyssog Rwyton Bottel Twyssog kenonia a Leodegar o volwyn / Bedwyr Twysog ne Iarll Normandi a khai hir ap kynyr Twyssog Angoy / | YK 117v. 11 |
ac o ffraink Eldyn / Twyssog Rwyton Bottel Twyssog kenonia a Leodegar o volwyn / Bedwyr Twysog ne Iarll Normandi a khai hir ap kynyr Twyssog Angoy / | YK 117v. 13 |
a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da / | YK 117v. 20 |
a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da / | YK 117v. 23 |
a gwragedd / meirch Adar / kwn a thlyssav mawrwrthiog arian lestri / a gwisgoedd godidawc / o Bali a ffwrffwr | YK 117v. 26 |
ac yn i vlaen ef i roedd bedwar o dwyssogion yn dwyn pedwar kleddav yn noethion kans hyny oedd braint Amerodr henway y pedwargwyr hyny oedd Aron ap kynvarch Brenin yr alban / kaswallon lawhir arglwydd gwynedd / meiric Brenin dyved / a kattwr Iarll kerniw / | YK 118r. 16 |
ac organ o bobty yddynt | YK 118v. 1 |
ac yna i gwelid rhedegain amyl o eglwys pa gilidd i wrando amrevailion ganiadav / | YK 118v. 14 |
a mil o wyr gidac ef a gwsnaythy or gegin / | YK 119r. 1 |
a gwisg o ermin melyn amdanaw ef | YK 119r. 2 |
a mil o wyr gidac ef / or vn rhyw ddillad i wasnaythy llestri aur | YK 119r. 6 |
ac nid oedd lai o aniver yn gwsnaythy ar y vrenhines nac ar yr amherawdr Arthur / ai wyr da yntav / | YK 119r. 8 |
ac ynys brydain o bob da moesay a devodav / o herwydd vn arver oedd holl wyr llys arthur ai gwragedd / | YK 119r. 13 |
ac ynys brydain o bob da moesay a devodav / o herwydd vn arver oedd holl wyr llys arthur ai gwragedd / | YK 119r. 14 |
ac ni vynai gwraic na morwyn o lys arthur / na gwr na gordderch ond milwr kampys provedic / | YK 119r. 17 |
a ffob vn o honynt yn dangos y gwyr mwiaf ar a garent | YK 119v. 3 |
ac wedi darvod yddynt dreilio y wledd honno / mewn tridiav a thair nos / y pedwrydd dydd i rhodded i rhai a vyssai yn gwsnaythy / dros i llavyr ney i travel / nid amgen / i rhai o naddynt i rhodded dinessydd / | YK 119v. 13 |
ac a wrthodais [~ wrthodes ] yr archescopaeth / o herwydd gweled vaint a vy armerth y wledd honno / ar gynylleidva / ai darvod mewn tri diav / | YK 119v. 18 |
a diadell o wyr gida hwynt / | YK 120r. 7 |
a chainc oliwydd yn llaw pob vn o naddynt / yn arwydd i bod yn genadav / | YK 120r. 9 |
a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain / | YK 120r. 20 |
a rhy hwyr i rwyti yn gwneythyr Iawn I ryvain / ai brenhinoedd / lle i mae yr holl vyd yn ddarostwngedig i ryvain / ond tydi a thithav sy yn attal y dyrnged / yr hon syddyledys i ryvain i chael o ynys brydain / yr hon i by Ilkassar yn i chael / | YK 120v. 4 |
ac ny ni a ddylem ddiolch i wyr RHyvain / am yn kyffro ni / ar hyn o amser / | YK 121r. 2 |
ac o bydd da /r/ kynghorav / ni a orvyddwn / ar wyr rhyvain / Sef er kael o honynt hwy gam dyrnged or ynys honn / er dyvod ai lluoedd iw ymddiffin hi / rac estron genedl / ar awr honn / ni ddylant i ni ddim / | YK 121r. 8 |
ac o bydd da /r/ kynghorav / ni a orvyddwn / ar wyr rhyvain / Sef er kael o honynt hwy gam dyrnged or ynys honn / er dyvod ai lluoedd iw ymddiffin hi / rac estron genedl / ar awr honn / ni ddylant i ni ddim / | YK 121r. 10 |
ac am hyny / ninav a holwn yddynt hwythav beth dledys / ar kadarnaf o honom / kymered gan y llall / kans yn rhieni ni a orvy arnynt hwy / nid amgen / Beli a Bran / meibion dyfnwal moel myd / o herwydd hwynt a ddygyssant vgain o voneddigion RHyvain / yn wystlon ganthynt i ynys Prydain / am dyrnged / | YK 121r. 17 |
ac am hyny / ninav a holwn yddynt hwythav beth dledys / ar kadarnaf o honom / kymered gan y llall / kans yn rhieni ni a orvy arnynt hwy / nid amgen / Beli a Bran / meibion dyfnwal moel myd / o herwydd hwynt a ddygyssant vgain o voneddigion RHyvain / yn wystlon ganthynt i ynys Prydain / am dyrnged / | YK 121r. 21 |
ac am hyny / ninav a holwn yddynt hwythav beth dledys / ar kadarnaf o honom / kymered gan y llall / kans yn rhieni ni a orvy arnynt hwy / nid amgen / Beli a Bran / meibion dyfnwal moel myd / o herwydd hwynt a ddygyssant vgain o voneddigion RHyvain / yn wystlon ganthynt i ynys Prydain / am dyrnged / | YK 121r. 21 |
ac am hyny / bryssia di ir hynt honno / o herwydd kyttyn yw dy wyr a thi / | YK 121v. 21 |
a mi a roddaf i ti o gymorth / ddengmil o varchogion arvog / | YK 121v. 22 |
a mi a roddaf i ti o gymorth / ddengmil o varchogion arvog / | YK 121v. 23 |
ac er kodi dy vraint dithav arglwydd vrenin / A mi a roddaf i ti i vyned yno / ddavddeg mil o varchogion arvoc a phetid hevyd a ffan ddarvy i bawb / dervyny i ymadrodd / ar maint / | YK 122r. 11 |
a roddai bawb iddo ef o wyr arvoc i vyned i ryvain arthur a ddiolches i bawb o naddynt ar neillty / | YK 122r. 14 |
a roddai bawb iddo ef o wyr arvoc i vyned i ryvain arthur a ddiolches i bawb o naddynt ar neillty / | YK 122r. 15 |
a thrigain mil o varchogion arvog provedig oeddent heb law a roddes howel iddaw / o lydaw / | YK 122r. 18 |
a thrigain mil o varchogion arvog provedig oeddent heb law a roddes howel iddaw / o lydaw / | YK 122r. 20 |
ac a gavas ef or chwech ynys eraill / o betyd / chwechigen mil / Sef oedd henway yr ynyssoedd hyny / Iwerddon / ynys yr ia scotland / orck llychlyn a denmarc / | YK 122r. 21 |
ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc / | YK 122r. 25 |
ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc / | YK 122v. 1 |
ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc / | YK 122v. 4 |
ac velly i kad oll o varchogion arvog ddav kant / | YK 122v. 5 |
ac velly gwedi gweled o arthur ywyllys pawb tyac atto / roddi kennad yddynt oll / i vyned adref a wnaeth ef / i ymbratoi [~ ymbaratoi ] erbyn awst nessa at hyny / | YK 122v. 8 |
ac llawer o wyr da eraill a oedd ddarostwngedig i ryvain / | YK 123r. 4 |
ac o Senydd rryvain / i daeth at yr amherawdyr / meiric or koed / | YK 123r. 6 |
ac eraill o Seneddwyr rhyvain / Sef oedd yryvedi yr aniver a gas lles gan i wyr hynny oll / deigain a ffedwar kant o viloedd / | YK 123r. 8 |
ac eraill o Seneddwyr rhyvain / Sef oedd yryvedi yr aniver a gas lles gan i wyr hynny oll / deigain a ffedwar kant o viloedd / | YK 123r. 10 |
ac yna i gwelai ef vreiddwyd / nid amgen / Arthur a welai yn hedeg / o ddiwrth y deav / gawr mawr / | YK 123r. 25 |
ac wedi ymladd / yn hir o amser / ef a welai y ddraig / yn bwrw tan ar y kawr / oni losges ef / yn vlw oll / | YK 123v. 4 |
ac i manegodd ir kymydeithon / i weledigaeth / ai ddeongl a wnaythant val hyn / tydi arglwydd / amleddi a rhyw anghynvil o gawr / | YK 123v. 12 |
ac ni kredodd Arthur ddim o hyny / namyn tybiaid / mai rhyngtho ef / ar amherawdyr rhyvain / vyddai hyny / | YK 123v. 14 |
ac yn manegi i Arthur / ddyvod kawr mawr o ddiwrth ysbaen / | YK 123v. 24 |
a dwyn Elen i drais nith howel ymber llydaw o ddigan y gwarcheidwad a myned i ben mynydd a hi a marchogion y wlad ai hymlidiodd / | YK 123v. 27 |
ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig / | YK 124r. 21 |
ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig / | YK 124r. 23 |
ac ath ladd dithav hevyd / o chaiff ef dy weled / | YK 124v. 4 |
a drwg vy gan Arthur hyny o ddamwain / am Elen / | YK 124v. 8 |
ac yna pan weles ef Arthur yn dyvod / kymryd ffon haiarn yn i law a wnaeth y kawr / yr hon oedd anveidrawl o vaint / | YK 124v. 19 |
ac yna llidio yn vawr a oric Arthur tharo /r/ kawr ar i dalken / oni lithrodd y gwaed o amgylch i lygaid ef / | YK 125r. 2 |
ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion / | YK 125r. 22 |
ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion / | YK 125v. 1 |
ac ef / gan ddwedyd y kryva o honom i yr amser hwnw kymred groen barf y llall / ai bilis hevyd / | YK 125v. 11 |
ac yn ymyl yno dan y rriw honno i mae bedd Bytta gawr iw weled heddiw ar ymgyvarvod hwnw a vyssai dalm o amser kyn lladdiad yr anghenvil vchod / am Elen nith howel / ar howel hwnw a barodd gwneythyr ylysendy [~ elusendy ] ywch benn bedd Elen ar y mynydd hwnw / | YK 126r. 1 |
ac ystyried o honaw i madrodd hwynt / yr amherawdr a ddyvod / mae Iownach oedd i Arthur liwiaw ynys Prydain na myned ymaith | YK 126r. 22 |
ac yna i dowad Gaynus nai yr Amherawdr a ddyvod hwy o lawer yw ych tavodav chwi /r/ brytaniaid nach kleddyddav chwi Sef a oric Gwalchmai / yn chwimwth tyny i gleddav / | YK 126v. 3 |
ac o gyngor gwalchmai / aros yn gytyn a wnaythant yr ymlidwyr / | YK 126v. 20 |
a lladd pawb i wr or rhai braynaf o honynt / | YK 126v. 23 |
a ffan glyby pentraink / Seneddwr o ryvain hyny / i doeth yntav a dengmil o wyr Ryvain / yn borth ir rhyvainwyr / | YK 127r. 6 |
a ffan glyby pentraink / Seneddwr o ryvain hyny / i doeth yntav a dengmil o wyr Ryvain / yn borth ir rhyvainwyr / | YK 127r. 7 |
ac yna i llas llawer o bobty / | YK 127r. 11 |
a ffymp mil o wyr arvog a ddaeth yn borth ir brytaniaid a kynal i klod ai syberwyd a wnaythant a gwrthneby y rhyvainwyr a wnaythant / a pentraink.. | YK 127r. 13 |
ac yno i by vrwydyr galed o bobty / | YK 127v. 3 |
ac o newydd myned i ymladd a gwyr rhyvain / | YK 127v. 6 |
ac yna pan glowes gwyr RHyvain hyny / deffol trigain mil o wyr arvoc / ai hanvon ar hyd nos i ragot y karcharorion | YK 127v. 23 |
ac o vlaen yr aniver hyny Seneddwr ryvain a elwid Qintus / Evander Brenin Siria / | YK 128r. 1 |
ac Sertornus o bilia / | YK 128r. 4 |
a rhanyssant yn ddwy ran / nid amgen Bedwyr a Richard o baldwn / i gadwr karcharorion / | YK 128r. 13 |
ac o vlaen y vyddin i roedd / kattwr Iarll kerniw / Syr lanncelot a Borel dwysog yn ymladd / | YK 128r. 14 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 3 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 4 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 5 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 7 |
a viltanus Seneddwr o ryvain / | YK 128v. 13 |
Ag yno ir arhoes Arthur hwynt, a rhoi i farchogion o'r naill tu a Morydd, iarll Caerloiw, o'r blaen. | YK LLst 129, 44v. 7 |
Ag yno ir arhoes Arthur hwynt, a rhoi i farchogion o'r naill tu a Morydd, iarll Caerloiw, o'r blaen. | YK LLst 129, 44v. 8 |
A beddino i lu a wnaeth yn wyth byddin, ag ir oedd bum cant a chwe mil o wyr ymladd profadwy ymhob byddin. | YK LLst 129, 45r. 1 |
Ag o flaen y kyntaf ir oedd Aron ap Kynfarch, brenin yr Alban, CHattwr, iarll Cerniw, a'r fyddin honno oedd o'r tu deau. | YK LLst 129, 45r. 5 |
Ag o flaen y kyntaf ir oedd Aron ap Kynfarch, brenin yr Alban, CHattwr, iarll Cerniw, a'r fyddin honno oedd o'r tu deau. | YK LLst 129, 45r. 7 |
Ag o'r tu arall ir oedd Rosso, iarll RHydychen, a Geraint Caerwys o'r Ysbaen. | YK LLst 129, 45r. 7 |
Ag o'r tu arall ir oedd Rosso, iarll RHydychen, a Geraint Caerwys o'r Ysbaen. | YK LLst 129, 45r. 8 |
Ag o flaen y trydydd fyddin ir oedd Achel, brenin Denmark. | YK LLst 129, 45r. 9 |
Ag o flaen y pedwerydd fyddin ir oedd Howel Ymber LLydaw a Gwalchmai ap Gwyar. | YK LLst 129, 45r. 10 |
Ag yn ol y pedair byddin hynu ir oedd pedair eraill a dau farchog o reolwyr ar bob vn ohonynt. | YK LLst 129, 45r. 12 |
Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester. | YK LLst 129, 45r. 16 |
Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester. | YK LLst 129, 45r. 16 |
Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester. | YK LLst 129, 45r. 17 |
Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester. | YK LLst 129, 45r. 18 |
Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig. | YK LLst 129, 45r. 19 |
Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig. | YK LLst 129, 45r. 19 |
Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig. | YK LLst 129, 45r. 21 |
A rhyfedi Arthur i hun oedd chwech o wyr, chwe chant a chwe mil. | YK LLst 129, 45r. 22 |
ac a ddialwn arnynt geisio ein kaethiwo ni am ein ryddid / koffewch yr awr hon / am eich segyryd ers talm o amser / trwy ymddiddan a gwragedd / | YK 129r. 10 |
ach anrhydeddaf chwithav wrth eych bodd o bob da a thiroedd / | YK 129r. 19 |
a manegi yddynt i dylai /r/ holl vyd vod yn ostyngedic ney yn yfydd i ryvain a choffewch mai eych teidiav chwi a gedwis ryvain yn benna lle or byd / o ddewrder milwriaeth a ffyniant / na wrthodwch chwithav angav / er kadw braint rhyvain / | YK 129v. 4 |
ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd | YK 129v. 8 |
ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd | YK 129v. 9 |
ac ymlaen pob byddin / lleng o varchogion arvoc / | YK 129v. 18 |
ac aliffantus Brenin yr ysbaen / ymlaen yr ail vyddin ir oedd / Irtagus Brenin parcia / a morffilipus Seneddwr o ryvain / | YK 130r. 1 |
ac ymlaen y drydydd vyddin ir oedd Boctus Brenin medveddwr a Seneddwr arall o ryvain / | YK 130r. 4 |
a kampus mibernus o ryvain / | YK 130r. 7 |
a ffentrassus Brenin yr aipht / ymlaen yr ail ir oedd ddav Seneddwr o ryvain / ymlaen y drydydd ir oedd / Politus Brenin affrica / | YK 130r. 12 |
ac yn ol yr hain ir oedd pedair byddin eraill / ymlaen y gyntaf ir oedd Penitus Seneddwr o Ryvain / | YK 130r. 19 |
ac ar y drydydd vyddin i roedd meiric or coed / o vlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Rain Seneddwr o Ryvain / | YK 130r. 23 |
ac ar y drydydd vyddin i roedd meiric or coed / o vlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Rain Seneddwr o Ryvain / | YK 130v. 1 |
ac ynghanol y vyddin i peris ef roi / Eryr o Aur / mewn ystondardd / yn arwydd ir neb a bai berigl arno / ymgyrchy a oric / | YK 130v. 5 |
ac yna i llas llawer o bobty / val ir oedd vlin i drythv | YK 130v. 21 |
ac megis baedd koedawl ymysg llawer o gwn / rhythraw yn i mysg | YK 131r. 12 |
ac yno i kolled llawer o bobty | YK 131r. 19 |
ac milinus Seneddwr o ryvain / | YK 131r. 22 |
ac i llas o wyr arthur holdnys twysog Rydain / | YK 131r. 23 |
a Leodegar o vlwyn a thri thwysog o ynys Prydain / nid amgen gwnwas o gaer gaint / wallon or mwithig / | YK 131r. 24 |
a Leodegar o vlwyn a thri thwysog o ynys Prydain / nid amgen gwnwas o gaer gaint / wallon or mwithig / | YK 131r. 25 |
a Leodegar o vlwyn a thri thwysog o ynys Prydain / nid amgen gwnwas o gaer gaint / wallon or mwithig / | YK 131v. 1 |
ac yrien o gaer vaddon / | YK 131v. 3 |
ac yn wychr kyrchy i gelynion o newydd / ar neb a gyffyrddai a Gwalchmai / | YK 131v. 8 |
ac yna i daeth aniveiri o wyr rhyvain am benn howel a gwalchmai oni vy raid yddynt ffo hyd at arthur ai vyddin / | YK 132r. 2 |
ac o vlaen i wyr kyrchy i elynion a wnaeth Arthur / val llew krevlon / ar sawl a gyffyrvai | YK 132r. 15 |
ac yna pan weles pawb arthur yn digoni / Enyny a wnaythant hwyntav / i ymladd o hyny allan / trwy ddysg i harglwydd vrenin | YK 132v. 5 |
ac ni ellid rhivedi ar a las o bobty / | YK 132v. 9 |
a lleng o wyr da gantho / | YK 132v. 10 |
ac o newydd kymyny gwyr rhyvain / | YK 132v. 11 |
a davnaw Brenin eraill o amrevailion ynyssoedd o barth yr amherawdr / | YK 132v. 20 |
a davnaw Brenin eraill o amrevailion ynyssoedd o barth yr amherawdr / | YK 132v. 21 |
a thrigain o Seneddwyr Ryvain / | YK 132v. 22 |
ac yna i peris Arthur wahanv kyrff / i wyr ef / o ddiwrth y rhyvainwyr / ai kladdy yn anrhydeddys yn y mynachlogydd nessaf ar Eglwisi / | YK 133r. 2 |
a ddycbwyd / hyd y dinas oedd iddo ef i hvn / o vewn angioy / | YK 133r. 9 |
ac yna i parodd Arthur amdoi korff yr amherawdr / ar Brenhinoedd eraill o Seneddwyr RHyvain / yn anrydeddys / mewn gweoedd o blwm / | YK 133r. 15 |
ac yna i parodd Arthur amdoi korff yr amherawdr / ar Brenhinoedd eraill o Seneddwyr RHyvain / yn anrydeddys / mewn gweoedd o blwm / | YK 133r. 16 |
ac a roes ef vaddeyant / ir tri Seneddwyr byw ychod / ai rhyddhav hwynt / o bob perigl a khaethiwed / dan ammod yddynt hebrwng y kyrff ychod i ryvain yw kladdy / | YK 133r. 18 |
ac o byddai hynny yn ry vychan / hwy a gaent ymhwaneg or kyffelib / pan ddelai ef yno / | YK 133r. 24 |
ac wedi traythy y geiriav hyny ymado a wnaeth y Seneddwyr ychod ar kyrff ganthynt / nid amgen rhai o naddynt ar gartweiniav / eraill ar gerbydiaid / tya rhyvain / | YK 133v. 7 |
a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol | YK 133v. 21 |
a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol | YK 133v. 24 |
ac ynghylch vgain mil o wyr y gwledydd hynny / ar amser hwnw wrth ymgyrchy ai gilidd / i daliodd gwalchmai yno Syr priamus / marchog or gwledydd hyny | YK 134r. 2 |
ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill / | YK 134r. 11 |
ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill / | YK 134r. 12 |
ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill / | YK 134r. 12 |
ac yna / Arthur a ddanvones twyssog y dinas ychod o wlad Twsk / yn garcharor i gastell doral a elwir heddiw kastell dovyr / | YK 134r. 19 |
ac ai elwir yn yr Estron Iaith Alpes / i daeth at Arthur genadav o ynys Prydain / | YK 134v. 12 |
a khymryd Gwenhwyvar yn wraic iddo / ar i wely / ar koweth oll / ar amser hwnw i gorvy ar vedrod / ollwng Selix i wahawdd y saysson o germania / I ddyvod i ynys I ynys prydain / y maint mwiaf | YK 134v. 20 |
ac a roesai wrtheyrn / nid amgen nac o hwmber hwnt a swydd kent hevyd / | YK 135r. 1 |
ac wrth y dymyniad hwnw / I daeth saith o longav gantho i ynys Prydain / yn llawn o baganiaid arvog / | YK 135r. 3 |
ac wrth y dymyniad hwnw / I daeth saith o longav gantho i ynys Prydain / yn llawn o baganiaid arvog / | YK 135r. 5 |
ac erbyn i dyvod velly o Germania / vo ddarvyssai i vedrod gael vndeb y ffeichtiaid / yr yscotiaid / ar gwiddil / | YK 135r. 6 |
ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral / | YK 135r. 11 |
a llawer a las yna o bobty / | YK 135r. 18 |
a cholli aniveri o wyr da / i daeth Arthur ir tir / | YK 135r. 20 |
a gwalchmai yn anrydeddys / o vewn capel oedd o vewn kastell doral / heddiw dovyr yn yr hwn le i mae asgwrn penn gwalchmai yw weled hyd heddiw / | YK 135r. 25 |
a gwalchmai yn anrydeddys / o vewn capel oedd o vewn kastell doral / heddiw dovyr yn yr hwn le i mae asgwrn penn gwalchmai yw weled hyd heddiw / | YK 135r. 25 |
ac i llas llawer o bobty / | YK 135v. 25 |
ac am hynny / gwell a vy gantho / aros Arthur / na ffo o le i gilidd / | YK 136r. 11 |
a byddino i wyr a oric medrod / yn naw byddin Sef rhivedi ymhob byddin / lleng o wyr arvog / | YK 136r. 13 |
ac yna / ir addewis medrod / yw wyr / os ef a orvyddai wneythur i bodd oll / o dir a daiar a da / | YK 136r. 16 |
ac o barth arthur i llas yno Ebras Brenin llychlyn / | YK 137r. 6 |
a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh | YK 137r. 11 |
a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh | YK 137r. 18 |
ac o hyny hyd heddiw i gelwir y gad hono y gad gamlan / o | YK 137r. 21 |
ac o hyny hyd heddiw i gelwir y gad hono y gad gamlan / o | YK 137r. 23 |
ac velly i daeth ef eilwaith at arthur gan ddwedyd i vod ef wrth y llynn a gwneythyr o hono ef i orchymyn / am y kleddav / | YK 138r. 10 |
ac a ddowod / na welsai ef ddim yno / ond y dwfr yn kyffroi yn donnav gwlldion / ar hynny i dowod Arthur wrtho ef O tydi varchog anffyddlon anghowir / dwy waith I twyllaist vi / yngwrthwyneb vymddiried i ti / lle ir oeddyt yn dy gymryd ti / yn varchog anrhydeddys | YK 138r. 16 |
ach / os ef ni wnai hynny / i lladdav ef y marchog / o chai ef i weled eilwaith / | YK 138v. 4 |
ac ai kladdwyd ef o vewn mynachlog Glassenburi / hevyd i mae o vewn pall Edward Sant / o vewn mynachlog Westmestr / Sel y Brenin Arthur yn i khadw / | YK 139r. 1 |
ac ai kladdwyd ef o vewn mynachlog Glassenburi / hevyd i mae o vewn pall Edward Sant / o vewn mynachlog Westmestr / Sel y Brenin Arthur yn i khadw / | YK 139r. 2 |
ac ai kladdwyd ef o vewn mynachlog Glassenburi / hevyd i mae o vewn pall Edward Sant / o vewn mynachlog Westmestr / Sel y Brenin Arthur yn i khadw / | YK 139r. 3 |
ac yn ysgrivenedic oi hamgylch y geiriav hynn / patritius Arthurus / Britanie Gallie / Germanie / Dacie Imperator / yr hwn Sel oedd wedi i gwneythyd / ynghyd / o vlaen i Arthur ladd lles amherawdr ryvain / enwav rhai o varchogion Arthur / | YK 139r. 10 |
ac yn ysgrivenedic oi hamgylch y geiriav hynn / patritius Arthurus / Britanie Gallie / Germanie / Dacie Imperator / yr hwn Sel oedd wedi i gwneythyd / ynghyd / o vlaen i Arthur ladd lles amherawdr ryvain / enwav rhai o varchogion Arthur / | YK 139r. 12 |
ac or vort gronn / nid amgen / tri o varchogion aur Davodiawc / Gwalchmai ap llew / drydwas ap dryffin / aliwlod ap Madoc ap ythur / | YK 139r. 14 |
a thri o varchogion Gwyry / nid amgen Bwrdd ap Bwrdd / Predyr ap Evroc Iarll / | YK 139r. 21 |
ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav / | YK 141r. 8 |
ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav / | YK 141r. 10 |
ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav / | YK 141r. 14 |
ac eraill o eglwisi / mewn manav eraill nid amgen llan pedroc o vewn llynn yngwynedd / | YK 141r. 15 |
ac eraill o eglwisi / mewn manav eraill nid amgen llan pedroc o vewn llynn yngwynedd / | YK 141r. 16 |
Adran nesaf | Ir brig |