LLAVYR............2

a heb ddim llavyr dwyn y main hvd y llongav yn rhwydd /

ac wedi darvod yddynt dreilio y wledd honno / mewn tridiav a thair nos / y pedwrydd dydd i rhodded i rhai a vyssai yn gwsnaythy / dros i llavyr ney i travel / nid amgen / i rhai o naddynt i rhodded dinessydd /

LLAW..............7

ac oddyno i daeth Emrys i geisio kyngor / beth a wnai ef i octa / Sef oedd i gyngor peri i octa / ai holl lu gymryd kadwyn yn llaw pob vn onaddynt a thamaid o bridd ymhen pob vn

ac llyma ni Arglwydd a chadwyn yn llaw pob vn o honam mi /

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

a chlomen wen yn llaw pobvn / onaddynt /

a chainc oliwydd yn llaw pob vn o naddynt / yn arwydd i bod yn genadav /

ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig /

ac ar hynny i doeth llaw a braych allan or dwfr /

LLAWEN............9

a llawen vy y brenin wrtho /

a llawen a vywyd yno wrtho /

a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen /

a llawen a vy ythur wrth bawb o naddynt /

ac yno / llawen vy ganthynt hynny / gan i vockio ef yn ddirmygys / ai alw yn haner gwr marw /

a llawen vy Arthur wrthaw /

ac ef / Sef oedd y kenadav / Gwalchmai / Bosso Iarll rhydychen / Geraint Gaerwys or ysbaen a bedwyr bentrilliad a llawen vy gan lu Arthur vyned Gwalchmai yno / dan dybied i kymhellai ef hwynt i frwydro /

a llawen vy gan Arthur mor rwydd viassai ragddynt yn i absen / ef /

ac oddyno yn llawen i daethant adref at Arthur /

LLAWER............28

ac wedi hynny / ymgyrchy a wnaythant y byddinoedd a lladd llawer o bob ty /

ac a ddalodd octa a llawer oi boneddigion /

ac ymladd yn grevlon a lladd llawer o bobty / yni ffoes kilamwri /

a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef

ac hwynt a llawer o bobty a las /

a goresgyn y mynydd arnynt a lladd llawer o bobloedd /

a myned a wnaeth llawer i mewn ir dinas /

a lladd llawer o bobty / oni aeth hi yn nos ar bore dranoeth i daeth y saysson i maes or gaer /

ac yna i by ymladd creylon a lladd llawer o bobty /

a llawer o viloedd gida hwynt /

ac i llas llawer oi wyr /

ac ymgyrchy a oric a lladd llawer o bobty /

ac a allodd i gael / Sef a oric arthur ai lu / dan ymgylchy y dinas / ai kronni yno vis or vnty / oni veirw llawer o honynt o newyn / a dolyrio a wnaeth / ffrolho yn vawr a chynic myned ef

a kida hyny llawer o wyr da a vyddai rry hir i traythy /

a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da /

ac nid oedd vn or ty draw ir sbaen / ar a vynai dda / na ddaeth ir wledd honno / i gymryd amravailion roddion ar a vynai bawb / a llawer hevyd a ddaeth yno / i edrych y wledd / heb i gwahawdd /

ac llawer o wyr da eraill a oedd ddarostwngedig i ryvain /

ac yna i llas llawer o bobty /

ac yna i llas llawer o bobty / val ir oedd vlin i drythv

ac megis baedd koedawl ymysg llawer o gwn / rhythraw yn i mysg

ac yno i kolled llawer o bobty

ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill /

a llawer a las yna o bobty /

ac i llas llawer o bobty /

ac yno / wedi treilio llawer y dydd hwnw / i kyrchodd Arthur y vyddin ir oedd medrod yndi /

a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh

ac yn amherawdr yn rhyvain / hevyd yn ol marvolaeth y Brenin arthur / llawer oi varchogion ai vilwyr ef aethant yn grevyddwyr /

ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav /

LLAWN.............2

ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt /

ac wrth y dymyniad hwnw / I daeth saith o longav gantho i ynys Prydain / yn llawn o baganiaid arvog /

LLAWR.............4

ac ar hyny i i raeth Arthur ai varch ir llawr a ffan weles y brytaniaid hyny anodd a vy ganthynt gadw kryngrair / ar ffrancod /

ac ai trewis ef ar i dalken / onid oedd i waed ef / yn ffrydio ir llawr / drwy i helmed /

ac yno i syrthiodd ffrolho / ir llawr yn varw /

ac ymffystio yn grevlon a wnaythant blith drafflith / oni glowid i twrf yn cyffroi /r/ ddaiar / gan drwst Saledav y milwyr / yn ffystio /r/ llawr /

LLE...............35

ac yna myned a wnaythant ir lle a elwir maes Beli / ar veddwl dwyn kyrch dirybydd am benn Emrys ai lu / Ac Emrys a fogelawdd hynny /

a ffo a wnaeth hingestr ai lu / ir lle a elwid caer Gynan /

ac yno i raeth Eidiol Iarll a hingestr i ben brynn vchel / yn ymyl y castell yn y lle i llas ef gan wneythyr cri mawr ywch i ben ef / megis i roedd yr arver i gladdy Sawden /

ac wedi / darvod iddo lonyddy pob lle i daeth ef hyd y dref a elwid caer baladin / a heddiw shatesburi i edrych beddav y sawl a baryssai hingestr i ladd yno drwy vrad o Ieyrll barwniaid a marchogion yrddolion /

a thrwm a vy gan Emrys weled y llef [~ lle ] hono / mor anhymoredd a hyny

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

a marchogion ynys brydain / i Ardyniaw y lle hwnw / trwy i kyngor hwynt o adidawc a thrym /

ac yn y diwedd i gyrrwyd y saysson i ffo ai hymlid hyd y lle a elwir mynydd damen / kans lle ychel kadarn oedd hwnw / o greigiav a cherric / ar nos hono i byant yno /

ac yn y diwedd i gyrrwyd y saysson i ffo ai hymlid hyd y lle a elwir mynydd damen / kans lle ychel kadarn oedd hwnw / o greigiav a cherric / ar nos hono i byant yno /

ac er i govidiaw i gid i daeth ythur ai lu am ben y castell lle i roedd / gwrlais /

ac eraill o benaithiaid y dyrnas / ir lle gosodedig / rhai i dori ffyn /

ac aeth ef ir vynwent lle i roedd y kleddav yn y garreg / ar amser hwnw ni doedd neb yn disgwyl y kleddav / cans y marchogion oll aythant / ir chwaroedd ychod /

ac ef a oric a ymydawodd ar ffeichtiaid lle ir oedd ef yn yr Alban /

a ddaeth tya khaer arclyd lle i ddoedd Arthur /

ac yno i roedd gwalchmai ap llew ap kynvarch / yn trigo / yngwsaneth pab RHyvain / lle i danvonyssai Arthur / i ewyrthyr / i ddysgv moes

ac a gavas yn i gyngor ddal i lys / ynghaer llion Arwysg / kans tecaf lle oedd hwnw a chyvoethocaf /

a ffenna lle a dinas yn y dyrnas oedd kaerllion arwysg yn yr amser hwnw /

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

a rhy hwyr i rwyti yn gwneythyr Iawn I ryvain / ai brenhinoedd / lle i mae yr holl vyd yn ddarostwngedig i ryvain / ond tydi a thithav sy yn attal y dyrnged / yr hon syddyledys i ryvain i chael o ynys brydain / yr hon i by Ilkassar yn i chael /

a Syr kai hir ap kynar gidac ef wrth gyvrwyddyd gwr or wlad hono / yn agos ir mynydd / lle ir oedd y kawr /

ac a aeth ef ir mynyd lle i roedd y naill dan /

ac er hyny hyd heddiw er kovedigaeth am hyny / i gelwir y lle hwnw rhiw /r/ Barvay /

ac velly i daeth y brytaniaid ar karcharorion ganthynt / hyd y lle / i roedd arthur /

ac velly aros a wnaythant mewn lle dirgel a thranoeth i daeth gwyr Arthur ar karcharorion hyny hyd y pant koedawc / lle i roedd y rhyvainwyr yn aros /

ac velly aros a wnaythant mewn lle dirgel a thranoeth i daeth gwyr Arthur ar karcharorion hyny hyd y pant koedawc / lle i roedd y rhyvainwyr yn aros /

Yna i cafas yn i gyngor fyned i'r lle a elwir Licris, ag yno i buant y nos honno.

A ffan glybu Arthur hynu, myned a wnaeth hud y lle a elwyd y Glyn Ancessia, canys yno y doe'r emerawdr dranoeth.

a manegi yddynt i dylai /r/ holl vyd vod yn ostyngedic ney yn yfydd i ryvain a choffewch mai eych teidiav chwi a gedwis ryvain yn benna lle or byd / o ddewrder milwriaeth a ffyniant / na wrthodwch chwithav angav / er kadw braint rhyvain /

ac yn ol hyny / ir oedd yr ymherawdyr yn dysgy i wyr lle i gwelai reitiaf

ac er hynny y brytaniaid a ddygassai i gorff ef hyd y lle i ddoedd y ddraic auraid / Sef a oric hirlas nai Bedwyr bentrilliaid pan weles kai hir / gwedi ladd / kymryd gidac ef drychant marchog arvoc grymys provedic /

ac yna kymell gwyr rhyvain i ffo yn wradwyddys / lle i llas or rhyvainwyr ynghylch kant mil /

ac yn lle Aron ap kynvarch / i rhoes Arthur / yrien ap kynvarch i vrawd ef / yn vrenin Alban /

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

ac a ddowod / na welsai ef ddim yno / ond y dwfr yn kyffroi yn donnav gwlldion / ar hynny i dowod Arthur wrtho ef O tydi varchog anffyddlon anghowir / dwy waith I twyllaist vi / yngwrthwyneb vymddiried i ti / lle ir oeddyt yn dy gymryd ti / yn varchog anrhydeddys