IA................2

ac oddyno i ddaeth Arthur i wlad yr ia / Sef Iseland /

ac a gavas ef or chwech ynys eraill / o betyd / chwechigen mil / Sef oedd henway yr ynyssoedd hyny / Iwerddon / ynys yr ia scotland / orck llychlyn a denmarc /

IACH..............1

ac wrth ymddiddan ai gilidd dwedyd a wnaeth ef wrth y Brenin i medrai i wneythyr ef yn iach

IACHAV............1

ac or gweliav a vai arnynt / kans llysse a roent yn yr Ennaint / Ar hain a Iachav i gweliav hwynt /

IAITH.............7

ac yn yr Estron iaith Terrabill /

ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef /

a minef af yn ffyrf brithael a elwir yn yr Estron iaith Brastias marchog /

ac anwylwas Gwrlais a mi a roddaf ar wlffin ffyrf medaf yn yr Estron Iaith Iordans / o dintagol marchog

a Brithael / a elwir yn yr Estron Iaith Brastias hyd y sylgwyn nessa at hyny /

ac ai elwir yn yr Estron Iaith Alpes / i daeth at Arthur genadav o ynys Prydain /

ac am hynny / anodd oedd i neb i gorvod rwng i kryfder / i dewrder / i hvd ai lledrith / Tri brenhinawl varchogion oedd yno / nassiwn a elwir yn yr estron iaith /

IARLL.............38

ac velly i ddoedd Eidiol Iarll caer loiw / yn ymgais a hingestr /

ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt /

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

ac yno i raeth Eidiol Iarll a hingestr i ben brynn vchel / yn ymyl y castell yn y lle i llas ef gan wneythyr cri mawr ywch i ben ef / megis i roedd yr arver i gladdy Sawden /

ac i kodes gwrlais Iarll cerniw / gan ddwedyd / llai yw yn aniver ni nai aniver hwynt / a ffan vor nos yn dowyll / awn am i penav hwynt /

ac yna ir aeth gwrlais Iarll kerniw / ai wraic ynte / Eiger verrch amlawdd weledic /

ac ni vynai ef vod hebddi a anvon mynych anrhegion i Eigir / nid amgen diodydd mewn ffiolav Eyraid / modrwiav aur a ffethav eraill Euraid / hyd pan ydnaby gwrlais Iarll cerniw hyny /

ac na allai /r/ Iarll ddarostwng y saysson /

a ffan wyby arthur i meddwl hwynt / anvon a wnaeth ef kattwr Iarll kerniw a chwechant marchog gantho /

ac wedi kyvarvod / ymladd o gattwr Iarll / yn llidiawc /

ac yna i herchis Arthur i Gattwr Iarll cerniw a dengmil o wyr arvoc gidac ef iw hymlid hwynt /

ac Arthur a gymerth i ffordd tya chaer arclyd / cans ef a glowsai fod scoti yn keissio howel allan or gaer / Sef a wnaeth kattwr Iarll ai lu / kyrchy hyd yn llongav y saysson / ai llenwi hwy oi wyr i hyn /

ac wedi gorvod o Arthur a khattwr Iarll / ar y saysson / drwy ladd y naill ran /

a chymell y llaill yn gaeth dragowydd / kattwr Iarll /

a mam honno a hanodd o ddyledogion RHyvain a chattwr Iarll kerniw ai magyssai hi /

ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw /

ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen /

ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen /

ac o ffraink Eldyn / Twyssog Rwyton Bottel Twyssog kenonia a Leodegar o volwyn / Bedwyr Twysog ne Iarll Normandi a khai hir ap kynyr Twyssog Angoy /

ac yn i vlaen ef i roedd bedwar o dwyssogion yn dwyn pedwar kleddav yn noethion kans hyny oedd braint Amerodr henway y pedwargwyr hyny oedd Aron ap kynvarch Brenin yr alban / kaswallon lawhir arglwydd gwynedd / meiric Brenin dyved / a kattwr Iarll kerniw /

a chattwr Iarll kerniw yn gyntaf i dywad / val hyn / Arglwydd vrenin heb ef / mae arnafi ofyn i lesgedd /

ac ef / Sef oedd y kenadav / Gwalchmai / Bosso Iarll rhydychen / Geraint Gaerwys or ysbaen a bedwyr bentrilliad a llawen vy gan lu Arthur vyned Gwalchmai yno / dan dybied i kymhellai ef hwynt i frwydro /

a Bosso Iarll a droes atto ef /

a ffan weles Bosso Iarll rhydychen hyny / galw a oric anivair /

ac yno i gorchmynodd Arthur i Bedwyr Ben trilliaid / twyssog Normandi / Syr lamcelot du lac Kattwr Iarll kerniw / Borel Twysog /

ac o vlaen y vyddin i roedd / kattwr Iarll kerniw / Syr lanncelot a Borel dwysog yn ymladd /

a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol /

Ag yno ir arhoes Arthur hwynt, a rhoi i farchogion o'r naill tu a Morydd, iarll Caerloiw, o'r blaen.

Ag o flaen y kyntaf ir oedd Aron ap Kynfarch, brenin yr Alban, CHattwr, iarll Cerniw, a'r fyddin honno oedd o'r tu deau.

Ag o'r tu arall ir oedd Rosso, iarll RHydychen, a Geraint Caerwys o'r Ysbaen.

Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester.

a khattwr Iarll Kerniw /

ac yno geraint Gaerwys a Bosso Iarll rhydychen / ai byddin hwyntav yn tylly byddin gwry rhyvain /

ac yna i daeth morydd Iarll caer loiw /

achel Brenin Denmarck kattwr leineing Iarll kerniw /

a thri o varchogion Gwyry / nid amgen Bwrdd ap Bwrdd / Predyr ap Evroc Iarll /

a thri khad varchog oedd yno / kattwr Iarll kerniw / lanncelot du lac /

a thri kyviawn varchogion oedd yno / Blas Iarll llychlyn kattwr ap gwrlliw /

IARLLETH..........3

ac i Elw ap Kynvarch i vrawd arall Iarlleth lindesai /

ac yna i rhoddes Arthur / i bedwyr bentrilliaid oi lys ef / nid amgen / pen butler Iarlleth normandi /

ac i kai hir ap kynar ben swyddwr / Iarlleth Angioy /

IAWN..............4

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

ac a vy lawen Iawn gan y Brenin

a rhy hwyr i rwyti yn gwneythyr Iawn I ryvain / ai brenhinoedd / lle i mae yr holl vyd yn ddarostwngedig i ryvain / ond tydi a thithav sy yn attal y dyrnged / yr hon syddyledys i ryvain i chael o ynys brydain / yr hon i by Ilkassar yn i chael /

a khristnogion da ffyddlon / a minav hevyd y sydd / ar yr iawn / a hwyntav ar y kam /

IDDAW.............29

ac a roes i bawb or ynys / gwbwl oi gwir ddlyed / gan rany bodd i bawb oi wyr / megis i gweddav iddaw /

a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw /

ac yna i kynghorav y twyllwr iddaw orffowys a llechy yn ol y ddiod megis i lladdai y gwenwyn ef yn gynt /

ac o hyny allan / i gelwid ef ythur bendragon / Sef a oric octa ap hingestr gwahawdd y saysson attaw / gan ddwedyd wrthynt / gwedi marw Emrys i bod hwynt yn rhydd or llw a roysent iddaw /

a gadarnhaodd y kestill oedd iddaw /

a govyn kyngor iddaw / Sef i dywad wlffin wrth y brenin / Arglwydd heb ef / ni thyckiaf / gan gadernid geissior castell i mae Eigr yndo / o herwydd ar ben karreg yn y mor i mae ef /

a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd /

ac nis gadawai i gynghoriaid iddaw vyned a chlaved oedd ef /

ac ervyniaid tangnhevedd yddynt / trwy i kymryd yn gaeth iddaw ef ai etiveddion /

ac iddaw ef oresgyn i kyvoethav hwynt /

a ffan glyby Arthur hyny / meddylio a wnaeth ef / am gwplav i weithredoedd / i glod royssyd iddaw /

a chymell y bobl i warhav iddaw ef /

ac ni thykiawdd iddaw ef kans amlach a dewrach oedd marchogion Arthur

ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw /

ac i kyvrivwyd i Arthur y rhyvedi a roisid iddaw /

a thrigain mil o varchogion arvog provedig oeddent heb law a roddes howel iddaw / o lydaw /

ac yno aros a wnaeth ef gwbwl oi wyr / or ynyssoedd eraill / addowsai borth iddaw /

ac ar hyny i daeth bedwyr at Arthur a manegi a wnaeth iddaw / gwbwl

ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion /

ac a ddanvonyssai genadav at arthur / dan erchi iddaw ef vlingo kroen i varf ai danvon iddaw ef / i orffen i bilis /

ac a ddanvonyssai genadav at arthur / dan erchi iddaw ef vlingo kroen i varf ai danvon iddaw ef / i orffen i bilis /

ac onis roddai erchi iddaw ddyvod yn ddianod i ymladd

ac erchi iddaw adaw ffrainc ai thervynav yn llonydd ne roi kad ar vaes i Arthur dranoeth /

ac a drawodd Marcinicus ar i benn ai gleddav / oni holldodd hyd i ddwyvron / gan erchi iddaw vanegi iw gydgymydeithion yn yffern vod yn hwy kleddyddav y brytaniaid nai tavodav /

a manegi iddaw gwbwl or damwain /

a manegi iddaw ef i damwain /

a myned yn i gyngor a oric i wybod pw vn a wnai, ai myned i geissiaw nerth iddaw adref ai peidiaw.

a ffan ddarvy iddaw yr ymadrodd hyny / ef a vyddinodd i lu yn ddavddeg byddin /

ac ellynt / yn borth iddaw ef / gan addaw yddynt Gimint