IDDI..............2

ac aber / val i gallai longav ddyvod o eithavoedd byd iddi

ac am vymod Inav yn vamaeth iddi i duc vinav yma / gan ddangos bedd Elen iddo

IDDO..............29

ac wedi / darvod iddo lonyddy pob lle i daeth ef hyd y dref a elwid caer baladin / a heddiw shatesburi i edrych beddav y sawl a baryssai hingestr i ladd yno drwy vrad o Ieyrll barwniaid a marchogion yrddolion /

ac i herchis Emrys iddo ddwedyd a droganv /

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor

ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef /

a manegi a wnaeth y Brenin iddo i holl veddwl / ai gariad / ty

a manegi iddo ef dy gyvrinach /

ac wedi hyny i by ef varw ar sawl ai hyvodd gidac ef / wedi iddo ef dyrnassy vn vlwyddyn ar bymtheg /

ac nis gallent / ar archesgobion a ddywedyssant / na doedd yno / mor neb oedd deilwng / iddo gael y goron /

ac a rodd y kleddav iddo ef / gan ddwedyd iddo yr ystyr / val or blaen /

ac a rodd y kleddav iddo ef / gan ddwedyd iddo yr ystyr / val or blaen /

a gorchymyn iddo ddwedyd gwir/ pa vodd i kawsai ef y kleddav hwnw /

ac i roddi tyrnged iddo ef / bob blwyddyn / Ar haf nessaf at hynny i daeth Arthur i ynys prydain /

ac ar hyny ir attebodd Arthur / gan ddwedyd wrtho ef ddarvod iddo ef wneythur yn sicir vn bad /

ac wedi iddo ef i goresgyn hwynt oll / i daeth Arthur i gynal i lys i Baris /

a ffan ddarvy iddo wastatav y gwledydd hyny y gwanwyn rh

a roddai bawb iddo ef o wyr arvoc i vyned i ryvain arthur a ddiolches i bawb o naddynt ar neillty /

ac am vymod Inav yn vamaeth iddi i duc vinav yma / gan ddangos bedd Elen iddo

a ddycbwyd / hyd y dinas oedd iddo ef i hvn / o vewn angioy /

ac wedi ddala ef / i damynodd ef ar walchmai ddywedyd iddo ef i enw / a ffa beth oedd ef ai marchog ai gwas

a ffan glyby pawb wroldeb Arthur / dowad a wnaythant penaithiaid pob gwlad or tyedd hynny Imroi i arthur a myned tan dyrnged iddo ef /

a manegi iddo a wnavthant / ddarvod i vedrod / i nai vab i chwaer wisgo koron y brytaniaid / am i benn /

a khymryd Gwenhwyvar yn wraic iddo / ar i wely / ar koweth oll / ar amser hwnw i gorvy ar vedrod / ollwng Selix i wahawdd y saysson o germania / I ddyvod i ynys I ynys prydain / y maint mwiaf

ac wedi iddo gladdy i wyr / i daeth Arthur / i gaer wynt / ai lu gant /

a ffan wyby arthur na doedd amddiffin iddo / ond marw / anvon a wnaeth ef i gleddav gledvwlch gidac vn oi varchogion /

a gorchymyn iddo / i vwrw / ir llyn dwfr / oedd yn gyvagos at ynys avall

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

ac a ddowad / ddarvod iddo vwrw kleddav ir llynn /

ac a vy varw / wedi iddo ef dyrnassy chwech blwyddyn arhigain

IESSY.............1

a ffan ddaethant yno ir aethant / yn i gweddi ar ddyw / o vlaen Temyl apolo / val i genyssid Iessy Brenin y Brenhinoedd / ar y dydd hwnw i ryddhav y byd / oddiwrth i pechodav / ddangos o honaw ef / oi vawr wrthiav yddynt oleini / drwy wrthiav pwy oedd vrenin tilwng [~ teilwng ] ir ynys hono / rrac kolli gwaed gwirioniaid / wrth darowsder [~ drawster ] /

IEYRLL............5

ac i dyvynnodd atto ef holl Ieyrll ai varwniaid ai Archesgobion /

ac wedi / darvod iddo lonyddy pob lle i daeth ef hyd y dref a elwid caer baladin / a heddiw shatesburi i edrych beddav y sawl a baryssai hingestr i ladd yno drwy vrad o Ieyrll barwniaid a marchogion yrddolion /

ac yno i dyvynnodd Emrys holl Ieyrll / Barwniaid / Esgobion /

ac yna gwneythyr gwledd y pasg a gwahawdd Ieyrll barwniaid a marchogion / ai gwragedd hwyntav / o gwbwl o ynys Brydain ir wledd honno /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

IGAIN.............1

ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt /

ING...............1

ac erchi yw varchogion aros yn llonydd / oni welent yn Ing arno ef /

ILARCH............1

ac Ilarch or werddon / y ffeichtiaid ar yscotiaid oll /

ILES..............1

a elwir yn yr estroniaith ont Iles /

ILKASSAR..........1

a rhy hwyr i rwyti yn gwneythyr Iawn I ryvain / ai brenhinoedd / lle i mae yr holl vyd yn ddarostwngedig i ryvain / ond tydi a thithav sy yn attal y dyrnged / yr hon syddyledys i ryvain i chael o ynys brydain / yr hon i by Ilkassar yn i chael /

ILL...............1

ac yn esgid myned ar i mirch ill pedwar a wnaythant /

ILLDAV............1

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

ILLDAY............2

ac yno ir aethant illday ir ynys honno / yn gyvlawn o veirch

ac i gwiddiad ef / i lleddid vn o honynt hwy illday yno /

IM................1

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

IMDDIFFIN.........1

ac am hyny / Arglwydd heb ef / awn i Imddiffin ynys Brydain i dyrnas rhyvain /

IMGYNGHORI........1

ac yno dyvyny i benaithiaid atto / Imgynghori a hwynt / Sef oedd i kyngor / danvon at howel mymber llydaw yr hwn oedd vrenin llydaw /

IMI...............4

ac yna i dywad Eppa / wrth Pasgen moes imi Sicrwydd ar Addewaist /

ac yna ir aeth kai / ar kleddav at i dad kynyr varchog gan ddwedyd / wele / llyma y kleddav oedd yn y garreg / gweddys imi vod yn vrenin or ynys hon /

ac yna i dywad Arthur ha wyr da / vynghyd varchogion / chwi a royssoch imi hyd yn hyn gynghorav da / ar awrhon / i mae yn rhaid imi wrthynt /

ac yna i dywad Arthur ha wyr da / vynghyd varchogion / chwi a royssoch imi hyd yn hyn gynghorav da / ar awrhon / i mae yn rhaid imi wrthynt /

IMPERATOR.........1

ac yn ysgrivenedic oi hamgylch y geiriav hynn / patritius Arthurus / Britanie Gallie / Germanie / Dacie Imperator / yr hwn Sel oedd wedi i gwneythyd / ynghyd / o vlaen i Arthur ladd lles amherawdr ryvain / enwav rhai o varchogion Arthur /

IMROI.............2

a ffan glyby pawb wroldeb Arthur / dowad a wnaythant penaithiaid pob gwlad or tyedd hynny Imroi i arthur a myned tan dyrnged iddo ef /

ac velly I daeth holl Seneddwyr a ffenaithiaid rhyvain Imroi i arthur /

INAV..............4

a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw /

ac am hyny hyvryd yw geni vi gymryd dyrnodav / gan wyr rhyvain am yr hai a roddwn inav yddynt hwythav / er dial yn teidiav / an hen rhieni arnynt /

ac am vymod Inav yn vamaeth iddi i duc vinav yma / gan ddangos bedd Elen iddo

ac am lladd inav /

INI...............1

ac i maent hwy yn i holi ini / beth anledys [~ annyledus ] /

IORDANS...........1

ac anwylwas Gwrlais a mi a roddaf ar wlffin ffyrf medaf yn yr Estron Iaith Iordans / o dintagol marchog

IOWNACH...........1

ac ystyried o honaw i madrodd hwynt / yr amherawdr a ddyvod / mae Iownach oedd i Arthur liwiaw ynys Prydain na myned ymaith

IPPER.............1

ac yna i gwnaeth ef Ipper yffeiriad yn archesgob kaer Evroc /

IR................152

ac yna myned a wnaythant ir lle a elwir maes Beli / ar veddwl dwyn kyrch dirybydd am benn Emrys ai lu / Ac Emrys a fogelawdd hynny /

a ffo a wnaeth hingestr ai lu / ir lle a elwid caer Gynan /

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

a ffan ddaeth y llynges ir ynys hon /

a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw /

ac offer meddic gantho / ir kwrt ney lys y brenin a manegi i rai yno / i vod ef yn veddig da /

ac Eppa a ddarparodd ddiod ir Brenin /

ac yna ir ymddangosses seren Kometa anveidrol o vaint i ythur /

ac yna ir ofnodd ythyr / a ffawb

ac a welsai y weledigaeth hono / gan ovyn ir gwyr doythion / pa beth arwyddokav hynny /

ac yna ir wyles merddin gan ddwedyd / o genedl y brytaniaid yn awr i rychi yn weddw / ag yn ymddivad am Emrys weledic / chwi a gowssoch golled / ni ellir byth moi hynill dracheven /

ac vn or delway hyny a roes y brenin ir Eglwys benaf ynghaer wynt ar llall /

ac yna anvon a oric / hvd yn Germania i geisio nerth a hevyd hyd at pasgen ir werddon

ac yna gwneythyr gwledd y pasg a gwahawdd Ieyrll barwniaid a marchogion / ai gwragedd hwyntav / o gwbwl o ynys Brydain ir wledd honno /

ac yna ir aeth gwrlais Iarll kerniw / ai wraic ynte / Eiger verrch amlawdd weledic /

ac yn ddiannod / kynyll llu mawr a oric ythur a lladd a llosgi drwy holl gyvoeth gwrlais / Sef gwrlais am na doedd aniver gantho / i roi kad ar vaes ir brenin /

ac ynte i hvn aeth ir castell /

a ffan ddarvy yddynt ymrithio yn y ffyrf hynny / myned a wnaythant hyd y morth castell dindagol ddechrav nos / gan vanegi ir porthor / vod Gwrlais wrth y porth Sef a oric y porthor a ygores y porth / gan dybiaid mai gwrlais ai ddav was oedd yno /

ac ir aeth ythur i gysgy / at Eigr / gan ddechrav ymddiddan twyllodrys gariad oric a dwedyd may yn lledrad i daethodd ef yno or castell arall i ymweled a hi

ac na allai ef er dim / na ddelai a chredy hyny a oric hithae ar nosson hono ir enillwyd arthur ap ythur /

ac ir aethant hwynte i Germania ar gwyr oedd yn i kadw gida hwynt

ac yna ir ofnes gwyr y dyrnas Rag dyvod gwyr Germania i oresgyn ynys Brydain /

a gwir fy hyny / hwy a ddaythant ir alban /

ac anrhithio y wlad / i lladd / ai llosgi a wnaythant / Sef ir oedd llew ap kynvarch yn dwyssog ar y brytaniaid cans ef a briodyssai anna verch ythur bendragon /

ac myned a oric or saysson / ir dinas honno /

a myned a wnaeth llawer i mewn ir dinas /

ac yna ir ymladdodd y brytaniaid yn wrolwych /

ac yna ir yvodd y brenin ythur y dyvwr [~ dwfr ] /

ac wedi ir saysson wybod marw ythyr / anvon a wnaythant hyd yn germania / i geisio nerth i ynill ynys brydain

a chyngor yr archesgobion / ir ymgynhyllodd holl twyssogion a marchogion /

a ffan ddaethant yno ir aethant / yn i gweddi ar ddyw / o vlaen Temyl apolo / val i genyssid Iessy Brenin y Brenhinoedd / ar y dydd hwnw i ryddhav y byd / oddiwrth i pechodav / ddangos o honaw ef / oi vawr wrthiav yddynt oleini / drwy wrthiav pwy oedd vrenin tilwng [~ teilwng ] ir ynys hono / rrac kolli gwaed gwirioniaid / wrth darowsder [~ drawster ] /

a ffan ddaethant yno ir aethant / yn i gweddi ar ddyw / o vlaen Temyl apolo / val i genyssid Iessy Brenin y Brenhinoedd / ar y dydd hwnw i ryddhav y byd / oddiwrth i pechodav / ddangos o honaw ef / oi vawr wrthiav yddynt oleini / drwy wrthiav pwy oedd vrenin tilwng [~ teilwng ] ir ynys hono / rrac kolli gwaed gwirioniaid / wrth darowsder [~ drawster ] /

ac eraill o benaithiaid y dyrnas / ir lle gosodedig / rhai i dori ffyn /

ac aeth ef ir vynwent lle i roedd y kleddav yn y garreg / ar amser hwnw ni doedd neb yn disgwyl y kleddav / cans y marchogion oll aythant / ir chwaroedd ychod /

ac aeth ef ir vynwent lle i roedd y kleddav yn y garreg / ar amser hwnw ni doedd neb yn disgwyl y kleddav / cans y marchogion oll aythant / ir chwaroedd ychod /

ac yna ir aeth kai / ar kleddav at i dad kynyr varchog gan ddwedyd / wele / llyma y kleddav oedd yn y garreg / gweddys imi vod yn vrenin or ynys hon /

ac yna ir attebodd kai /

ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys /

ac wedi hyny i raeth ir goedd ddarvod i arthur dyny i kleddav allan or garreg /

ac wedi ir Archesgobio twyssogion /

ac eraill or penaithiaid ddyall darvod i arthur wneyd hyny / ir aethant oll Eilwaith i brovy tyny y kledday allan /

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

ac yna / ir ymgyvarvyant

ac wedi ir saysson / vyned hyd yngheven y weilgi tiai gwlad adivar vy ganthynt / i hamod

ac ef a oric a ymydawodd ar ffeichtiaid lle ir oedd ef yn yr Alban /

a ffan vy ddydd dranoeth i duc Arthur gyrch ir mynydd arnynt /

ac ir llyn hwnw mae yn dyvod drigain a thrychant / o avonydd y rrai yssydd yn llithro / o vynyddoedd prydain

ac or llyn hwnw i mae vn avon yn myned ir mor /

a ffan ddelai yr heini oll i weiddi ir vn graic / i doe ormes o ryw wlad ir ynys honno Sef a oric Arthur peri gwneythyr llongav a badav yno / i ymgylchy y llyn /

a ffan ddelai yr heini oll i weiddi ir vn graic / i doe ormes o ryw wlad ir ynys honno Sef a oric Arthur peri gwneythyr llongav a badav yno / i ymgylchy y llyn /

ac val i ddoeddent velly nychaf Gilamwri brenin y werddon / yn dyvod yn borth ir ffeichtiaid

ac vgain troydvedd yn i lled a ffymp troydvedd yn i ddyfndwr a ffedwar o amriw bysgodryw yndo vn ymhob kornel ir llyn

ac a roes Arthur i aron ap kynvarch brawd llew ap kynvarch / ir alban a Elwir heddiw scotland /

ac yna i gwnaeth Arthur Drefn ar i varchogion / ir vort gron / ai vilwyr / gan roi i bawb o honynt raddav a galwedigaethav Savadwy yw ydnabod yn dragowydd / yr hwn a oleva i lawer o honynt / yn ol hyn / yniwedd yr ystori hono /

ac yna ir hwiliawdd arthur parth a ffrainc / ai lynges /

ac yno ir aethant illday ir ynys honno / yn gyvlawn o veirch

ac yno ir aethant illday ir ynys honno / yn gyvlawn o veirch

ac ar hyny ir attebodd Arthur / gan ddwedyd wrtho ef ddarvod iddo ef wneythur yn sicir vn bad /

ac mai digon oedd vn bad / ir vn a gai y vyddegoliaeth /

ac ar hyny i i raeth Arthur ai varch ir llawr a ffan weles y brytaniaid hyny anodd a vy ganthynt gadw kryngrair / ar ffrancod /

ac ai trewis ef ar i dalken / onid oedd i waed ef / yn ffrydio ir llawr / drwy i helmed /

ac yno i syrthiodd ffrolho / ir llawr yn varw /

ac or ty arall ir dinas ir oedd tir teg gwastad sych /

ac or ty arall ir dinas ir oedd tir teg gwastad sych /

ac am hyny / i kyfflybid hi i ryvain / hefyd yn y dinas honno / ir oedd dwy Eglwys Arbennig /

ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen /

ac nid oedd vn or ty draw ir sbaen / ar a vynai dda / na ddaeth ir wledd honno / i gymryd amravailion roddion ar a vynai bawb / a llawer hevyd a ddaeth yno / i edrych y wledd / heb i gwahawdd /

ac nid oedd vn or ty draw ir sbaen / ar a vynai dda / na ddaeth ir wledd honno / i gymryd amravailion roddion ar a vynai bawb / a llawer hevyd a ddaeth yno / i edrych y wledd / heb i gwahawdd /

ac wedi i dyvod i gid yno / galwed y tri archesgob ychod yno i wisgo yn vrenhinawl koron am ben arthur a dyvric archesgob a ganodd yr yfferen a ffan aethant ir eglwisi i roedd y ddav archesgob arall yn arwain Arthur yn i vrenhin wisg /

ac or ty arall i roedd y vrenhines Gwenhwyvar yn myned ir Eglwys

ac wedi myned hi ir Eglwys / i dechreywyd y gwsaneth trwy /r/ ysgolheigion gorav ar pynciav gorav tecaf ar a brydoedd dyn erioed /

ac wedir fferenav dyvod ir llys a wnaythant a diosg i dillad parch /

a myned ir neyadd i vwytta /

a chestyll ir rhai eraill /

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain /

a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain /

ac am hyny / meddyliwn bawb gyngor da ir ynys /

ac am hyny / bryssia di ir hynt honno / o herwydd kyttyn yw dy wyr a thi /

a chattwr / twysog kerniw aeth gida hwynt / wrth orchymyn Arthur / oni ddaethant ir borthva /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

ac i manegodd ir kymydeithon / i weledigaeth / ai ddeongl a wnaythant val hyn / tydi arglwydd / amleddi a rhyw anghynvil o gawr /

a Syr kai hir ap kynar gidac ef wrth gyvrwyddyd gwr or wlad hono / yn agos ir mynydd / lle ir oedd y kawr /

a Syr kai hir ap kynar gidac ef wrth gyvrwyddyd gwr or wlad hono / yn agos ir mynydd / lle ir oedd y kawr /

ac a ddanvones Arthur bedwyr i edrych pa vn or ddav le ir oedd y kawr /

ac a aeth ef ir mynyd lle i roedd y naill dan /

ac yna i khwarddodd Arthur / gan erchi i bedwyr Dori pen y kawr / ai ddwyn gantho i ddangos rhyveddod ir llu /

ac ymgyvarvod a wnaythant ar vwlch y groes / rwng mowddwy a ffenllyn / yn yr hwn le ir ymladdyssant yn grevlon gan dyny Barvav i gilidd /

ac wedi manegi i Arthur vod lles amherawdyr rhyvain / wedi pobilliaw or ty arall ir avon /

ac yn vlayna or ymlidwyr ir oedd Marcinicus / i ddial y gwr /

a ffan glyby pentraink / Seneddwr o ryvain hyny / i doeth yntav a dengmil o wyr Ryvain / yn borth ir rhyvainwyr /

ac ar y rhythyr kyntaf / gyrry ffo ar y brytaniaid / ai hymlid ir koed i byassent or blaen /

a ffymp mil o wyr arvog a ddaeth yn borth ir brytaniaid a kynal i klod ai syberwyd a wnaythant a gwrthneby y rhyvainwyr a wnaythant / a pentraink..

a dwedyd wrtho / ar y rhan waytha / ir ym i / a rac ofn kael ohonom i gerydd gan y brenin / moyswch i ni gid geisio gorvod ar Bentraink / trwy i ladd / ney i ddala

a thair mil yr borth ir brytaniaid /

Ag yno ir arhoes Arthur hwynt, a rhoi i farchogion o'r naill tu a Morydd, iarll Caerloiw, o'r blaen.

A beddino i lu a wnaeth yn wyth byddin, ag ir oedd bum cant a chwe mil o wyr ymladd profadwy ymhob byddin.

Ag ymlaen pob byddin ir oedd dau farchog clodfawr, profadwy.

Ag o flaen y kyntaf ir oedd Aron ap Kynfarch, brenin yr Alban, CHattwr, iarll Cerniw, a'r fyddin honno oedd o'r tu deau.

Ag o'r tu arall ir oedd Rosso, iarll RHydychen, a Geraint Caerwys o'r Ysbaen.

Ag o flaen y trydydd fyddin ir oedd Achel, brenin Denmark.

Ag o flaen y pedwerydd fyddin ir oedd Howel Ymber LLydaw a Gwalchmai ap Gwyar.

Ag yn ol y pedair byddin hynu ir oedd pedair eraill a dau farchog o reolwyr ar bob vn ohonynt.

Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester.

Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester.

Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester.

Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig.

Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig.

a dav varchog yrddol glodfawr yn ryolwyr / ymlaen y gyntaf ir oedd flaidd

ac aliffantus Brenin yr ysbaen / ymlaen yr ail vyddin ir oedd / Irtagus Brenin parcia / a morffilipus Seneddwr o ryvain /

ac ymlaen y drydydd vyddin ir oedd Boctus Brenin medveddwr a Seneddwr arall o ryvain /

ac ymlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Borex Brenin Bilia /

ac yn ol y pedair hyny ir oedd pedair eraill ymlaen y gyntaf i roedd Serus brenin y twr /

a ffentrassus Brenin yr aipht / ymlaen yr ail ir oedd ddav Seneddwr o ryvain / ymlaen y drydydd ir oedd / Politus Brenin affrica /

a ffentrassus Brenin yr aipht / ymlaen yr ail ir oedd ddav Seneddwr o ryvain / ymlaen y drydydd ir oedd / Politus Brenin affrica /

a thwysog arall / ymlaen y Bedwerydd / ir oedd Tenitus Twysog Sirinia /

ac yn ol yr hain ir oedd pedair byddin eraill / ymlaen y gyntaf ir oedd Penitus Seneddwr o Ryvain /

ac yn ol yr hain ir oedd pedair byddin eraill / ymlaen y gyntaf ir oedd Penitus Seneddwr o Ryvain /

ac ymlaen yr ail ir oedd Siprus Twysog

ac ar y drydydd vyddin ir oedd Siprus Twysog arall /

ac ar y drydydd vyddin i roedd meiric or coed / o vlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Rain Seneddwr o Ryvain /

ac yn ol hyny / ir oedd yr ymherawdyr yn dysgy i wyr lle i gwelai reitiaf

ac ynghanol y vyddin i peris ef roi / Eryr o Aur / mewn ystondardd / yn arwydd ir neb a bai berigl arno / ymgyrchy a oric /

ac yna i llas llawer o bobty / val ir oedd vlin i drythv

ac a roes ef vaddeyant / ir tri Seneddwyr byw ychod / ai rhyddhav hwynt / o bob perigl a khaethiwed / dan ammod yddynt hebrwng y kyrff ychod i ryvain yw kladdy /

ac ar gorff yr amherawdr ir oedd arvay yr ymerodraeth /

a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol

ac yna ir attebodd Gwalchmai ef

a elwir heddiw dovyr / i geisio RHacot Arthur ir tir /

a cholli aniveri o wyr da / i daeth Arthur ir tir /

ac velly / ar avon gamlan / ir arhoes medrod / Arthur / Sef rhivedi llu Medrod / khechgwr a khwechant /

ac yna / ir addewis medrod / yw wyr / os ef a orvyddai wneythur i bodd oll / o dir a daiar a da /

ac yno / wedi treilio llawer y dydd hwnw / i kyrchodd Arthur y vyddin ir oedd medrod yndi /

a gorchymyn iddo / i vwrw / ir llyn dwfr / oedd yn gyvagos at ynys avall

ac velly ir aeth y marchog tya /r/ llyn hwnw /

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

ac a ddowad / ddarvod iddo vwrw kleddav ir llynn /

a gwna di vyngorchymyn / val ir wyti yn ovalys am danaf /

ac ar hyny ir aeth y marchog hwnw eilwaith at y kleddav ychod /

ac a welai ef mai pechod a cholled oedd vwrw y kleddav hwnw ir llynn /

ac Arthur a ovynodd ir marchog pa beth a welsai ef / y marchog attebodd

ac a ddowod / na welsai ef ddim yno / ond y dwfr yn kyffroi yn donnav gwlldion / ar hynny i dowod Arthur wrtho ef O tydi varchog anffyddlon anghowir / dwy waith I twyllaist vi / yngwrthwyneb vymddiried i ti / lle ir oeddyt yn dy gymryd ti / yn varchog anrhydeddys

a bwrw /r/ kleddav hwnn ir llyn / val i gorchmynais i ti / gan ddwedyd ymhell

ac yna / ir aeth y marchog at y kleddav /

ac gallodd ir llynn /

ac velly troi y kleddav deirgwaith ywchbenn y dwfr a Syddo ir dwfr /

ac nid oedd vn Brenin na thwyssawg ar ir elai yr hain attynt / nas gwrandawent a ffa neges bynac a geisient ni ffallai neb yddynt /

a ffa le bynac ir elai /r/ heini ni allai na chawr / na milwr i haros hwynt / er kadarned a vai /

ac er gwched vai hwynt ai lladdent / ne beri ir gwan i gyviownder kans ymroi a wnaethent i gadw kyviownder / ar gwan hwy ai helpynt ymhob kyvraith / Blas yn y gyvraith vydol kattwr yn y gyvraith eglwys /