OSTYNGEDIC........1

a manegi yddynt i dylai /r/ holl vyd vod yn ostyngedic ney yn yfydd i ryvain a choffewch mai eych teidiav chwi a gedwis ryvain yn benna lle or byd / o ddewrder milwriaeth a ffyniant / na wrthodwch chwithav angav / er kadw braint rhyvain /

OVALYS............1

a gwna di vyngorchymyn / val ir wyti yn ovalys am danaf /

OVYN..............3

ac a welsai y weledigaeth hono / gan ovyn ir gwyr doythion / pa beth arwyddokav hynny /

ac oni ddoi di yno y dydd hwnw / gwybydd di i doyn hwy ith ovyn di / hyd dy gartrav / am i sorhad hwynt / val i barno y kleddav rhyngoti a hwynt /

ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd

OVYNODD...........1

ac Arthur a ovynodd ir marchog pa beth a welsai ef / y marchog attebodd

OWAIN.............3

ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen /

Ymlaen y kyntaf ir oedd Cai Hir ap Cynyr marchog a Bedwyr iarll, ymlaen yr ail ir oedd Holidnys twysog Rydain, a Gwidiart, twysog Poytyers, ymlaen y trydydd Owain o Gaerllion a Gwinwas o Gaer Gaint, ag ymlaen y bedwerydd ir oedd Irien o Gaer Vaddon a Gwrsalen o Gaerdor, a elwir heddiw Dorchester.

ac Owain ap yrien Reged / yr hain ni khilient /

PA................17

a gwyr gwynedd gan i hystlys mewn koed gar i law / megis i gallent erbyniaid y saysson pa ffordd bynac i delynt /

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt /

ac yna i dowad Emrys / dan chwerthin pa vodd i gellid ti ddwyn oddyno Sef i dowad merddin / na chyffro di arglwydd ar chwerthin / cans ni ddwedaf namyn pryddder /

ac a welsai y weledigaeth hono / gan ovyn ir gwyr doythion / pa beth arwyddokav hynny /

ac yna i dywad ef dan chwerthin yn rhith Gwrlais nim llas i etto / ond mi af i edrych / pa vaint a golles i om gwyr / gan gyssyrio Eigr /

ac o hyny allan meddylio a wnaeth y saysson pa vodd i gallent vradychy ythur /

a gorchymyn iddo ddwedyd gwir/ pa vodd i kawsai ef y kleddav hwnw /

ac yna y govynodd kynar / i Arthur pa vodd i kowsai ef y kleddav hwnw

a meddylio a oric / pa vodd i gwnai ef hyny / Sef yna peri a wnaeth ef powlio i ben ai varaf /

ac wedi hyny meddylio a wnaythant ef ai vrawd / pa ddelw i gallent ymryddhav oddyno

ac yna i gwelid rhedegain amyl o eglwys pa gilidd i wrando amrevailion ganiadav /

ac yna i dowad howel ymber llydaw / rhyngofi a dyw / pa mi bawb ar neyldy / ni bydde gystal

ac a ddanvones Arthur bedwyr i edrych pa vn or ddav le ir oedd y kawr /

ac Arthur a ovynodd ir marchog pa beth a welsai ef / y marchog attebodd

ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno /

PAB...............2

ac yno i roedd gwalchmai ap llew ap kynvarch / yn trigo / yngwsaneth pab RHyvain / lle i danvonyssai Arthur / i ewyrthyr / i ddysgv moes

ac arverav a marchogeth meirch ar pab hwnw a roes arvay i walchmai gyntaf /

PADARN............2

a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh

ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav /

PALADR............1

ac ar ben y paladr hwnw / pellen o dan ar lun draic /

PALADYR...........4

ac yn ymestyn dros eithavoedd ffrainc / ar paladyr arall dros ywerddon /

a thi arwyddocaf y seren a welaisti ar ddraic danllyd ar paladyr a ystynodd dros ffrainc yw mab a vydd iti a chyvoethawc a vydd hwnw /

a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef

ac i peris ef wneythur dwy ddraic o aur / yn y ffyrf i gwelsai ef hwynt ar ben y paladyr yn y ddwyrain /

PALL..............1

ac ai kladdwyd ef o vewn mynachlog Glassenburi / hevyd i mae o vewn pall Edward Sant / o vewn mynachlog Westmestr / Sel y Brenin Arthur yn i khadw /

PAN...............21

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

achos i dygassant hwynt / oedd pan ddelai glevyd ar vn o naddynt gwnevthyr Ennaint a wnaent ynghanol y maen /

ac ynte na doedd gantho bower i roi kad ar vaes yddynt / ond pan glyby pasgen /

a barai ef i dwyn oi vlaen / pan Elai ef i vewn brwydyr ar Ryvel /

ac ni vynai ef vod hebddi a anvon mynych anrhegion i Eigir / nid amgen diodydd mewn ffiolav Eyraid / modrwiav aur a ffethav eraill Euraid / hyd pan ydnaby gwrlais Iarll cerniw hyny /

ac yna pan wyby llu ythur na doedd ef gida hwynt ymladd yn lew a wnaythant ar castell oni vy raid i wrlais ddyvod allan a rhoi kad ar vaes yddynt /

ac wedi hyny pan glyby yr ynyssoedd eraill / vod arthur yn goresgyn / ffordd i kerddai /

ac velly / pan ddoeth Arthur i lychlyn i ddoed Riclwff yno /

ac yna i dwedai ffrolho wrth Arthur / mae drwg oedd i obaith ef / pan ollyngodd ef i vad yn rhydd /

ac a roddes dyrnod kreylon i ffrolho / ar warthaf i benn hyd pan holldes i gorff ef hyd i wregis /

ac velly pan vy nos i daeth Arthur Syr bedwyr /

ac yna pan weles ef Arthur yn dyvod / kymryd ffon haiarn yn i law a wnaeth y kawr / yr hon oedd anveidrawl o vaint /

ac yna pan glowes gwyr RHyvain hyny / deffol trigain mil o wyr arvoc / ai hanvon ar hyd nos i ragot y karcharorion

ac er hynny y brytaniaid a ddygassai i gorff ef hyd y lle i ddoedd y ddraic auraid / Sef a oric hirlas nai Bedwyr bentrilliaid pan weles kai hir / gwedi ladd / kymryd gidac ef drychant marchog arvoc grymys provedic /

ac yna pan weles pawb arthur yn digoni / Enyny a wnaythant hwyntav / i ymladd o hyny allan / trwy ddysg i harglwydd vrenin

ac o byddai hynny yn ry vychan / hwy a gaent ymhwaneg or kyffelib / pan ddelai ef yno /

a thri lledrithiog varchogion oedd yno / Meny ap Tegwared / Trystan ap talwch a chai hir ap kynar varvog kans ymrithio a wnaent / drwy ddierth Gelvyddydon / yn y ffyrf i mynent pan vai galed arnynt

a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel /

a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel /

PANT..............1

ac velly aros a wnaythant mewn lle dirgel a thranoeth i daeth gwyr Arthur ar karcharorion hyny hyd y pant koedawc / lle i roedd y rhyvainwyr yn aros /

PAR...............1

ac os wllis yw genyt / par yn lladd ni Ac yna i raeth Emrys yni gyngor am danynt /

PARAI.............1

ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth /

PARATODD..........1

ac i paratodd ef lu

PARATOES..........2

ac i paratoes Arthur i lynges / erbyn yr haf nessa at hyny / i vyned i werddon /

ac yna i paratoes Arthur lynges i vyned i lychlyn / kans marw a vyssai assychlyn Brenin prydain, yr hwn a gymynyssai i vrenhiniaeth i lew ap kynvarch i nai ef / a brawd ynghyvreth arthur /

PARATTOI..........1

Ag yna, wedi i parattoi hwynt yn gymhedrol, a'i dysgu a wnaeth Arthur i gyrchu ag i aros cyfle.

PARCIA............1

ac aliffantus Brenin yr ysbaen / ymlaen yr ail vyddin ir oedd / Irtagus Brenin parcia / a morffilipus Seneddwr o ryvain /

PARCH.............2

ac wedir fferenav dyvod ir llys a wnaythant a diosg i dillad parch /

ac ef ai roddai yn ychaf ar i bilis / er parch i arthur /

PARIS.............1

ac Arthur i ynys oedd garllaw mewn Avon vawr yr hon a elwid Sain / yr hon a lithir o ddinas paris /

PARODD............2

ac yna i parodd Arthur amdoi korff yr amherawdr / ar Brenhinoedd eraill o Seneddwyr RHyvain / yn anrydeddys / mewn gweoedd o blwm /

ac yna i parodd Arthur gladdy aron ap kynvarch /

PARTH.............4

a ffo a wnaeth hingestr ar saysson oll / hyd y parth draw i hwmber /

ac yna ir hwiliawdd arthur parth a ffrainc / ai lynges /

ac or parth arall i roedd gwenhoyvar / ai harglwyddessay gida hi / megis i roedd arver Brenhinessay /

ac i raeth y kenadav ymaith / parth rhyvain / wedi yddynt gael rhoddion mawr /