Adran nesaf | |
Adran or blaen |
|
NAC...............12
| |
a chlowed a wnaythoedd y ssaysson na doedd yn ffraink neb allai ddiodde nac aros Emrys heb angav / | YK 92v. 9 |
ac ni bydd gwaeth yn trigaredd ninav / nac i bv yr yddeon / | YK 94v. 16 |
ac ni cheffir hwynt / nac o gadernid nac o gryvder / ond trwy gelvyddyd yn vnic a ffe baent hwynt yma / val i maent hwy yno / hwy a savent yn dragowydd val i bae kof kyvliw amdanynt / | YK 96r. 6 |
ac ni cheffir hwynt / nac o gadernid nac o gryvder / ond trwy gelvyddyd yn vnic a ffe baent hwynt yma / val i maent hwy yno / hwy a savent yn dragowydd val i bae kof kyvliw amdanynt / | YK 96r. 6 |
ac nac ofnwch i ddim ar a glowoch / | YK 103r. 10 |
ac nid oedd lai o aniver yn gwsnaythy ar y vrenhines nac ar yr amherawdr Arthur / ai wyr da yntav / | YK 119r. 10 |
ac nid oedd dim well gan yr amherawdr nac ymgaffel a Gwalchmai a newidiaw dyrn | YK 131v. 23 |
a dwedyd yn ychel wrth i wyr nac oediwch nac oediwch wyr da / ddial kamav yn teidiav ar y gwyr hyn / rhowch yddynt ddyrnodav llidioc / | YK 132r. 9 |
a dwedyd yn ychel wrth i wyr nac oediwch nac oediwch wyr da / ddial kamav yn teidiav ar y gwyr hyn / rhowch yddynt ddyrnodav llidioc / | YK 132r. 10 |
ac a roesai wrtheyrn / nid amgen nac o hwmber hwnt a swydd kent hevyd / | YK 135r. 1 |
ac nid mogelynt / nac er gwaiw / Saeth / na chledde mewn brwydr / ar dydd i kai Arthur i gweled hwynt / ni khai ef ddirmig / na chwilidd / | YK 139v. 9 |
a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel / | YK 140r. 5 |
|
NACH..............1
| |
ac yna i dowad Gaynus nai yr Amherawdr a ddyvod hwy o lawer yw ych tavodav chwi /r/ brytaniaid nach kleddyddav chwi Sef a oric Gwalchmai / yn chwimwth tyny i gleddav / | YK 126v. 4 |
|
NAD...............2
| |
ac ef / ar heini a gowssant wybod nad yvai ythur ddim diod / namyn dwfr ffynon / yr hon oedd yn agos i ddinas verolan / Sef y saysson a baryssant wenwyno /r/ ffynon hono / | YK 104v. 19 |
ac or diwedd i kavas gwalchmai yr hwn oedd ef yn i ddamyno / nid amgen / nad kwrdd a lles amherawdr rhyvain / | YK 131v. 21 |
|
NADDYNT...........10
| |
achos i dygassant hwynt / oedd pan ddelai glevyd ar vn o naddynt gwnevthyr Ennaint a wnaent ynghanol y maen / | YK 96r. 22 |
a llawen a vy ythur wrth bawb o naddynt / | YK 101r. 10 |
a ffan ddaeth y sylgwyn / pob vn o naddynt / a broves dyny y kleddav allan or garreg / | YK 108r. 15 |
a gwasgary a lladd llyossowgrwydd o naddynt ai kymell i ffo / | YK 109r. 10 |
ac a ddiengis o naddynt / aethant hyd ynghaer Kelyddon / | YK 109v. 21 |
ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw / | YK 117r. 19 |
ac wedi darvod yddynt dreilio y wledd honno / mewn tridiav a thair nos / y pedwrydd dydd i rhodded i rhai a vyssai yn gwsnaythy / dros i llavyr ney i travel / nid amgen / i rhai o naddynt i rhodded dinessydd / | YK 119v. 14 |
a chainc oliwydd yn llaw pob vn o naddynt / yn arwydd i bod yn genadav / | YK 120r. 9 |
a roddai bawb iddo ef o wyr arvoc i vyned i ryvain arthur a ddiolches i bawb o naddynt ar neillty / | YK 122r. 15 |
ac wedi traythy y geiriav hyny ymado a wnaeth y Seneddwyr ychod ar kyrff ganthynt / nid amgen rhai o naddynt ar gartweiniav / eraill ar gerbydiaid / tya rhyvain / | YK 133v. 7 |
|
NAI...............11
| |
ac i kodes gwrlais Iarll cerniw / gan ddwedyd / llai yw yn aniver ni nai aniver hwynt / a ffan vor nos yn dowyll / awn am i penav hwynt / | YK 100v. 11 |
a mab llew ap kynvarch / nai ap i chwaer i Arthur / i ervyniaid nerth gantho / Sef i daeth howel a ffymtheg mil o wyr arvoc gidac ef i Southamton / i dir / | YK 109v. 10 |
a gado howel i nai yn glaf o orthrwm / glevyd ynghaer Arclyd / Ac amgylchy I Elynion a wnaeth Arthur / | YK 110r. 26 |
ac na allai neb i lyddias / nai wrthneby / Sef a oric doldwrf Brenin y ffeichtiaid a gwynwas Brenin orck dowod yno oi bodd i warhav i Arthur / | YK 113r. 25 |
ac yna i paratoes Arthur lynges i vyned i lychlyn / kans marw a vyssai assychlyn Brenin prydain, yr hwn a gymynyssai i vrenhiniaeth i lew ap kynvarch i nai ef / a brawd ynghyvreth arthur / | YK 114r. 18 |
ac wedi hyny Arthur a ranodd i lu yn dday haner ar naill haner a llyngodd ef / gida howel i nai / i oresgyn poytyerys / | YK 116r. 1 |
a gorchymyn i vedrod / nai vab i chwaer / liwio a llyvodraythy yr ynys yn dda / | YK 123r. 15 |
ac yna i dowad Gaynus nai yr Amherawdr a ddyvod hwy o lawer yw ych tavodav chwi /r/ brytaniaid nach kleddyddav chwi Sef a oric Gwalchmai / yn chwimwth tyny i gleddav / | YK 126v. 1 |
ac a drawodd Marcinicus ar i benn ai gleddav / oni holldodd hyd i ddwyvron / gan erchi iddaw vanegi iw gydgymydeithion yn yffern vod yn hwy kleddyddav y brytaniaid nai tavodav / | YK 126v. 20 |
ac er hynny y brytaniaid a ddygassai i gorff ef hyd y lle i ddoedd y ddraic auraid / Sef a oric hirlas nai Bedwyr bentrilliaid pan weles kai hir / gwedi ladd / kymryd gidac ef drychant marchog arvoc grymys provedic / | YK 131r. 7 |
a manegi iddo a wnavthant / ddarvod i vedrod / i nai vab i chwaer wisgo koron y brytaniaid / am i benn / | YK 134v. 14 |
|
NAILL.............6
| |
ac o enav y ddraic i roedd dav baladyr yn kodi / y naill onaddynt yn kodi | YK 99r. 3 |
ac wedi gorvod o Arthur a khattwr Iarll / ar y saysson / drwy ladd y naill ran / | YK 111v. 13 |
ac wedi hyny Arthur a ranodd i lu yn dday haner ar naill haner a llyngodd ef / gida howel i nai / i oresgyn poytyerys / | YK 115v. 29 |
ac addassa i vrenin / ddal i wylva yndi / o herwydd / or naill dy i roedd avon vawr a elwid wysg / | YK 116v. 6 |
ac a aeth ef ir mynyd lle i roedd y naill dan / | YK 124r. 14 |
Ag yno ir arhoes Arthur hwynt, a rhoi i farchogion o'r naill tu a Morydd, iarll Caerloiw, o'r blaen. | YK LLst 129, 44v. 7 |
|
NAMYN.............8
| |
ac yna i dowad Emrys / dan chwerthin pa vodd i gellid ti ddwyn oddyno Sef i dowad merddin / na chyffro di arglwydd ar chwerthin / cans ni ddwedaf namyn pryddder / | YK 96r. 15 |
ac ni does vn ffordd i vyned atto / namyn vn ffordd / a honno tri o varchogion ai kadwai rh | YK 102r. 11 |
ac ef / ar heini a gowssant wybod nad yvai ythur ddim diod / namyn dwfr ffynon / yr hon oedd yn agos i ddinas verolan / Sef y saysson a baryssant wenwyno /r/ ffynon hono / | YK 104v. 19 |
ac ni kredodd Arthur ddim o hyny / namyn tybiaid / mai rhyngtho ef / ar amherawdyr rhyvain / vyddai hyny / | YK 123v. 14 |
ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion / | YK 125r. 21 |
ac er kolli hyny ni adodd y brytaniaid vn or karcharorion i ddianc / Namyn gyrry ffo ar y rhyvainwyr / | YK 128v. 10 |
ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd | YK 129v. 10 |
ac nid ymbwyllodd Arthur / i gladdy i wyr / namyn / ymlid / medrod dwyllwr / | YK 136r. 4 |
|
NAS...............2
| |
a ffan edrychodd ythur erni / i chary yn vawr a wnaeth ef megis nas gallodd i gelyf [~ gelu ] / | YK 101r. 19 |
ac nid oedd vn Brenin na thwyssawg ar ir elai yr hain attynt / nas gwrandawent a ffa neges bynac a geisient ni ffallai neb yddynt / | YK 139r. 19 |
|
NASSIWN...........1
| |
ac am hynny / anodd oedd i neb i gorvod rwng i kryfder / i dewrder / i hvd ai lledrith / Tri brenhinawl varchogion oedd yno / nassiwn a elwir yn yr estron iaith / | YK 140r. 1 |
|
NATALIC...........2
| |
ac eraill / o benaithiaid y dyrnas hyd ynghaer lydd / o vlaen dydd natalic krist / nessa yn ol hynny / | YK 105v. 13 |
ac yna i raeth Arthur hyd ynghaer Evroc / i gynal i lys erbyn ddydd natalic / | YK 112v. 11 |
|
NAW...............2
| |
a naw mlynedd i by ef yn goresgyn y gwledydd hynny / | YK 116r. 6 |
a byddino i wyr a oric medrod / yn naw byddin Sef rhivedi ymhob byddin / lleng o wyr arvog / | YK 136r. 12 |
|
NE................7
| |
ac o gwna neb i ti ddim lles ne help hwnw ai gwna / ar brenin a wnaeth hyny / | YK 102r. 17 |
a chwareon / val i gallai bob marchog / ar ai mynai dorri ffon ar varch / ne ymwan / | YK 106v. 12 |
ac yn agos at y dinas i roedd ffridd ne fforest deg addas i hela bwystviliaid / | YK 116v. 13 |
ac o ffraink Eldyn / Twyssog Rwyton Bottel Twyssog kenonia a Leodegar o volwyn / Bedwyr Twysog ne Iarll Normandi a khai hir ap kynyr Twyssog Angoy / | YK 117v. 14 |
ac i kodes Bedwyr bentreilliad ne benbwtler Arthur / | YK 119r. 5 |
ac erchi iddaw adaw ffrainc ai thervynav yn llonydd ne roi kad ar vaes i Arthur dranoeth / | YK 126r. 12 |
ac er gwched vai hwynt ai lladdent / ne beri ir gwan i gyviownder kans ymroi a wnaethent i gadw kyviownder / ar gwan hwy ai helpynt ymhob kyvraith / Blas yn y gyvraith vydol kattwr yn y gyvraith eglwys / | YK 140r. 18 |
|
NEB...............21
| |
a chlowed a wnaythoedd y ssaysson na doedd yn ffraink neb allai ddiodde nac aros Emrys heb angav / | YK 92v. 8 |
ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt / | YK 96r. 5 |
a govyn iddaw a wnaeth ef / beth a roddai ef o dda ir neb a laddai Emrys / pasgen attebodd gan ddwedyd / mi a roddaf mil o bynnoedd am kydmeithas inav tra vwy byw / | YK 98r. 16 |
ac ymgylchy yr holl gyvoeth / a chadarnhav y kyvrithiav hyd na lavassai neb wnevthyr kam ai gilidd / | YK 100v. 23 |
ac o gwna neb i ti ddim lles ne help hwnw ai gwna / ar brenin a wnaeth hyny / | YK 102r. 17 |
ac yna ni wyr neb / na bo gwrlais ai ddav anwylwas ydym ni / | YK 102v. 3 |
ac nis gallent / ar archesgobion a ddywedyssant / na doedd yno / mor neb oedd deilwng / iddo gael y goron / | YK 106r. 24 |
ac aeth ef ir vynwent lle i roedd y kleddav yn y garreg / ar amser hwnw ni doedd neb yn disgwyl y kleddav / cans y marchogion oll aythant / ir chwaroedd ychod / | YK 106v. 26 |
ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys / | YK 107r. 27 |
ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys / | YK 107v. 2 |
ac nis galla neb o honynt / ond yn vnic Arthur / ai tynodd / ef allan / yn i gwydd hwynt oll / | YK 107v. 23 |
ac nis gallodd / neb ohonynt / ond yn vnic Arthur ai tynnodd yn i gwydd hwynt oll / | YK 108r. 17 |
ac na allai neb i lyddias / nai wrthneby / Sef a oric doldwrf Brenin y ffeichtiaid a gwynwas Brenin orck dowod yno oi bodd i warhav i Arthur / | YK 113r. 24 |
ac a ellynt / ar neb a gai vyddegoliaeth y chware / ef a gai dros i dravel / ar gost y Brenin / | YK 119v. 7 |
ac ni wyddiad neb y rhif ar y petit / | YK 122v. 7 |
ac ynghanol y vyddin i peris ef roi / Eryr o Aur / mewn ystondardd / yn arwydd ir neb a bai berigl arno / ymgyrchy a oric / | YK 130v. 6 |
ac yn wychr kyrchy i gelynion o newydd / ar neb a gyffyrddai a Gwalchmai / | YK 131v. 8 |
ac y llew newnawc kans ni thyciav i neb arvay rh | YK 132r. 22 |
ac nid oedd vn Brenin na thwyssawg ar ir elai yr hain attynt / nas gwrandawent a ffa neges bynac a geisient ni ffallai neb yddynt / | YK 139r. 21 |
ac am hynny / anodd oedd i neb i gorvod rwng i kryfder / i dewrder / i hvd ai lledrith / Tri brenhinawl varchogion oedd yno / nassiwn a elwir yn yr estron iaith / | YK 139v. 21 |
ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno / | YK 140v. 19 |
Adran nesaf | Ir brig |