MYNENT............1

a thri lledrithiog varchogion oedd yno / Meny ap Tegwared / Trystan ap talwch a chai hir ap kynar varvog kans ymrithio a wnaent / drwy ddierth Gelvyddydon / yn y ffyrf i mynent pan vai galed arnynt

MYNIW.............1

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

MYNNAV............1

ac velly i roedd Arthur yn myned tros vynydd mynnav tya rhyvain /

MYNOR.............1

ac yn ddiannod erbyn darvod y gwsaneth / ar fferenav / i roedd o vewn y vynwent hono / gyverbyn ar allor vawr / vn garreg vawr / gyffelib i mynor / yn bedwar ochrog /

MYNYCH............1

ac ni vynai ef vod hebddi a anvon mynych anrhegion i Eigir / nid amgen diodydd mewn ffiolav Eyraid / modrwiav aur a ffethav eraill Euraid / hyd pan ydnaby gwrlais Iarll cerniw hyny /

MYNYCHAF..........1

a mynychaf i gorvyddai y saysson arno ef oni vy agos a distrowior holl ynys /

MYNYD.............1

ac a aeth ef ir mynyd lle i roedd y naill dan /

MYNYDD............11

a thrychant o vynnachoedd y mynachlog mynydd /

ac wedi hynny i daethant a hwynt hyd y mynydd mambri /

ac yn y diwedd i gyrrwyd y saysson i ffo ai hymlid hyd y lle a elwir mynydd damen / kans lle ychel kadarn oedd hwnw / o greigiav a cherric / ar nos hono i byant yno /

a goresgyn y mynydd arnynt a lladd llawer o bobloedd /

ac ar hyny i raeth dyvric archesgob caer llion / i ben mynydd ychel oedd garllaw /

a ffan vy ddydd dranoeth i duc Arthur gyrch ir mynydd arnynt /

ac ym hob mynydd or heini i mae craic vawr ychel /

a dwyn Elen i drais nith howel ymber llydaw o ddigan y gwarcheidwad a myned i ben mynydd a hi a marchogion y wlad ai hymlidiodd /

a Syr kai hir ap kynar gidac ef wrth gyvrwyddyd gwr or wlad hono / yn agos ir mynydd / lle ir oedd y kawr /

ac yna i gwelynt hwy ddav dan / yn gyvagos at i gilidd ar ben mynydd mawr /

ac yn ymyl yno dan y rriw honno i mae bedd Bytta gawr iw weled heddiw ar ymgyvarvod hwnw a vyssai dalm o amser kyn lladdiad yr anghenvil vchod / am Elen nith howel / ar howel hwnw a barodd gwneythyr ylysendy [~ elusendy ] ywch benn bedd Elen ar y mynydd hwnw /

MYNYSSAI..........1

ac wedi y vyddegoliaeth hono y gweddillion a ddianghyssai or saysson / amgassglyssant yn yr alban / Sef i mynyssai ythur i hymlid /

MYSG..............1

ac megis baedd koedawl ymysg llawer o gwn / rhythraw yn i mysg

MYVI..............1

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

MYWN..............1

ac y mywn i daethant

N.................1

ac i dowad wrth priamus / mai gwas Ivanc oedd ef o gegin y brenin arthur O dydi / heb priamus / o dydiw bechgin a choegwyr arthur / kyn wched a thydi / mae /n/ rhaid yw varchogion ef vod yn wrolwych / ar amser hwnw hevyd i llas yno Syr Gherrard / marchog or brytaniaid / a llawer eraill /

NA................65

a chlowed a wnaythoedd y ssaysson na doedd yn ffraink neb allai ddiodde nac aros Emrys heb angav /

ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth /

ac na doedd arnynt hwy ofn y brytaniaid gan ddwedyd vod o honynt hwy ddaygain mil o wyr arvoc /

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

ac yna i dowad Emrys / dan chwerthin pa vodd i gellid ti ddwyn oddyno Sef i dowad merddin / na chyffro di arglwydd ar chwerthin / cans ni ddwedaf namyn pryddder /

ac yno i gwyby pawb mai gwell oedd gywrainrwydd / na chryfder / ar amser hwnw i roedd pasgen ap gwrtheyrn gwedi ffo i Germania /

ac ynte na doedd gantho bower i roi kad ar vaes yddynt / ond pan glyby pasgen /

a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen /

a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef

ac ymgylchy yr holl gyvoeth / a chadarnhav y kyvrithiav hyd na lavassai neb wnevthyr kam ai gilidd /

ac ni doedd yn ynys brydain / na gwraic na morwyn kyn deced a hi /

ac ni doedd yn ynys brydain / na gwraic na morwyn kyn deced a hi /

ac yn ddiannod / kynyll llu mawr a oric ythur a lladd a llosgi drwy holl gyvoeth gwrlais / Sef gwrlais am na doedd aniver gantho / i roi kad ar vaes ir brenin /

ac yna ni wyr neb / na bo gwrlais ai ddav anwylwas ydym ni /

ac na allai ef er dim / na ddelai a chredy hyny a oric hithae ar nosson hono ir enillwyd arthur ap ythur /

ac na allai ef er dim / na ddelai a chredy hyny a oric hithae ar nosson hono ir enillwyd arthur ap ythur /

ac yna pan wyby llu ythur na doedd ef gida hwynt ymladd yn lew a wnaythant ar castell oni vy raid i wrlais ddyvod allan a rhoi kad ar vaes yddynt /

ac na allai /r/ Iarll ddarostwng y saysson /

a chyn hyny ni allai ef dro ond o nerth dav wr gryvion / gan ddwedyd / ha /r/ twyllwyr Am galwent "haner gwr marw / gwell yw haner "gwr marw a orvyddo / na gwr byw a orvydder /

a gwell yw marw yn "glodvawr na byw yn gwilyddys /

ac nis gallent / ar archesgobion a ddywedyssant / na doedd yno / mor neb oedd deilwng / iddo gael y goron /

ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys /

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

ac yna tristav a oric Baldwrf / am na allodd rryddhay i vrawd /

ac velly i gwarhawd hwynt / dri diwarnod a thair nos / heb na bwyd na diod /

ac velly i gwarhawd hwynt / dri diwarnod a thair nos / heb na bwyd na diod /

ach na hwn /

a thegach oedd hi / na gwraig yn ynys prydain /

ac na allai neb i lyddias / nai wrthneby / Sef a oric doldwrf Brenin y ffeichtiaid a gwynwas Brenin orck dowod yno oi bodd i warhav i Arthur /

ac arverav / oni oedd yn honaid yr ynys hono / megis na doedd vn Brenin /

ac ar vrys ni wnaeth ef lai / na goresgyn holl Europia / Sef oedd hyny / traian y byd /

ac nid oedd na Brenin / na thwyssawg galleys na bai yn keissio dysgyblio / wrth voes ar arverav / y brenin Arthur

ac nid oedd na Brenin / na thwyssawg galleys na bai yn keissio dysgyblio / wrth voes ar arverav / y brenin Arthur

ac nid oedd na Brenin / na thwyssawg galleys na bai yn keissio dysgyblio / wrth voes ar arverav / y brenin Arthur

ac nid oedd ddim well gan Arthur na hyny /

ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd /

a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da /

ac nid oedd vn or ty draw ir sbaen / ar a vynai dda / na ddaeth ir wledd honno / i gymryd amravailion roddion ar a vynai bawb / a llawer hevyd a ddaeth yno / i edrych y wledd / heb i gwahawdd /

ac ni vynai gwraic na morwyn o lys arthur / na gwr na gordderch ond milwr kampys provedic /

ac ni vynai gwraic na morwyn o lys arthur / na gwr na gordderch ond milwr kampys provedic /

ac ni vynai gwraic na morwyn o lys arthur / na gwr na gordderch ond milwr kampys provedic /

ac yn benna ar ymwan / a hevyd / ni doedd dychymig chware na bai yno / ar vrenhines ar arglwyddessay / ar vylcher gaer / yn edrych ar hyny /

ac na thalai ef vn dyrnged yddynt /

ac yna i dowad Arthur na chyrvyssai

ac ystyried o honaw i madrodd hwynt / yr amherawdr a ddyvod / mae Iownach oedd i Arthur liwiaw ynys Prydain na myned ymaith

a manegi yddynt i dylai /r/ holl vyd vod yn ostyngedic ney yn yfydd i ryvain a choffewch mai eych teidiav chwi a gedwis ryvain yn benna lle or byd / o ddewrder milwriaeth a ffyniant / na wrthodwch chwithav angav / er kadw braint rhyvain /

ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd

ac yna hevyd i llas trowyr da eraill / nid oedd waeth i gwrhydri na thwysogion / Sef a wnaeth howel a gwalchmai ymgadw ynghyd a lladd a gyffyrvai a hwynt /

a gorchymyn yddynt / na ddelent eilwaith i ynys Prydain i geisio tyrnged /

ac am hynny / gwell a vy gantho / aros Arthur / na ffo o le i gilidd /

ac yn orthrwm / val na welsid i kyffelib / or blaen onid oedd rhai byw / yn myned oi pwyll / gan gri a llef / yr rhai lled veirw /

a ffan wyby arthur na doedd amddiffin iddo / ond marw / anvon a wnaeth ef i gleddav gledvwlch gidac vn oi varchogion /

ac na welsai ef ddim ryveddod / ond yn vnic tonnav or dwfr ar y llynn nid yw hyny wir heb y Brenin Arthur /

ac a ddowod / na welsai ef ddim yno / ond y dwfr yn kyffroi yn donnav gwlldion / ar hynny i dowod Arthur wrtho ef O tydi varchog anffyddlon anghowir / dwy waith I twyllaist vi / yngwrthwyneb vymddiried i ti / lle ir oeddyt yn dy gymryd ti / yn varchog anrhydeddys

ac nid oedd vn Brenin na thwyssawg ar ir elai yr hain attynt / nas gwrandawent a ffa neges bynac a geisient ni ffallai neb yddynt /

a ffa le bynac ir elai /r/ heini ni allai na chawr / na milwr i haros hwynt / er kadarned a vai /

a ffa le bynac ir elai /r/ heini ni allai na chawr / na milwr i haros hwynt / er kadarned a vai /

ac nid mogelynt / nac er gwaiw / Saeth / na chledde mewn brwydr / ar dydd i kai Arthur i gweled hwynt / ni khai ef ddirmig / na chwilidd /

ac nid mogelynt / nac er gwaiw / Saeth / na chledde mewn brwydr / ar dydd i kai Arthur i gweled hwynt / ni khai ef ddirmig / na chwilidd /

a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel /

a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel /

a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel /

ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno /

ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno /