Adran nesaf | |
Adran or blaen |
|
MEDRAI............1
| |
ac wrth ymddiddan ai gilidd dwedyd a wnaeth ef wrth y Brenin i medrai i wneythyr ef yn iach | YK 98v. 11 |
|
MEDROD............13
| |
ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral / | YK 135r. 10 |
ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral / | YK 135r. 12 |
ac wedi /r/ ffo hwnw / galw a wnaeth Medrod i wyr atto / | YK 135v. 15 |
ac i daeth medrod / ai lu / i maes or gaer | YK 135v. 22 |
ac yn y diwedd i ffoes medrod / ai lu gantho / | YK 136r. 1 |
ac nid ymbwyllodd Arthur / i gladdy i wyr / namyn / ymlid / medrod dwyllwr / | YK 136r. 4 |
ac velly / ar avon gamlan / ir arhoes medrod / Arthur / Sef rhivedi llu Medrod / khechgwr a khwechant / | YK 136r. 7 |
ac velly / ar avon gamlan / ir arhoes medrod / Arthur / Sef rhivedi llu Medrod / khechgwr a khwechant / | YK 136r. 8 |
a byddino i wyr a oric medrod / yn naw byddin Sef rhivedi ymhob byddin / lleng o wyr arvog / | YK 136r. 12 |
ac yna / ir addewis medrod / yw wyr / os ef a orvyddai wneythur i bodd oll / o dir a daiar a da / | YK 136r. 15 |
ac yno / wedi treilio llawer y dydd hwnw / i kyrchodd Arthur y vyddin ir oedd medrod yndi / | YK 136v. 11 |
ac ni ddiengis or gad hono / ond rivedi bychan / henway twysogion medrod a las yno nid amgen Eiaes Bryt a Bassynt or saysson / | YK 137r. 1 |
a medrod ap llew ap kynvarch / kans nid oedd na Brenin nac amherawdyr a ballai yddynt oherwydd i tegced ai doethed pan ddeleynt mewn heddwch / na milwr na ryssw allai i haros pan ddelynt i ryvel / | YK 140r. 3 |
|
MEDVEDDWR.........2
| |
ac ymlaen y drydydd vyddin ir oedd Boctus Brenin medveddwr a Seneddwr arall o ryvain / | YK 130r. 3 |
ac yna i brathodd Boctus Brenin Medveddwr / kai hir ap kynar varvoc yn i Anghevawl oni vy ef varw / | YK 130v. 23 |
|
MEDDIANT..........1
| |
a vytho yn vy meddiant i / | YK 129r. 20 |
|
MEDDIC............1
| |
ac offer meddic gantho / ir kwrt ney lys y brenin a manegi i rai yno / i vod ef yn veddig da / | YK 98v. 4 |
|
MEDDWL............1
| |
a ffan wyby arthur i meddwl hwynt / anvon a wnaeth ef kattwr Iarll kerniw a chwechant marchog gantho / | YK 109r. 4 |
|
MEDDYGINIAETHU....1
| |
ac yno i trigodd Emrys dri diewornod yn peri kladdy y kelanedd / menignaythy [~ meddyginiaethu ] yr hai briwedic | YK 93v. 21 |
|
MEDDYLIO..........4
| |
ac o hyny allan meddylio a wnaeth y saysson pa vodd i gallent vradychy ythur / | YK 104v. 14 |
a meddylio a oric / pa vodd i gwnai ef hyny / Sef yna peri a wnaeth ef powlio i ben ai varaf / | YK 109r. 13 |
ac wedi hyny meddylio a wnaythant ef ai vrawd / pa ddelw i gallent ymryddhav oddyno | YK 109r. 22 |
a ffan glyby Arthur hyny / meddylio a wnaeth ef / am gwplav i weithredoedd / i glod royssyd iddaw / | YK 114r. 6 |
|
MEDDYLIODD........1
| |
ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson | YK 108v. 18 |
|
MEDDYLIWN.........1
| |
ac am hyny / meddyliwn bawb gyngor da ir ynys / | YK 121r. 7 |
|
MEGIS.............18
| |
a gwyr gwynedd gan i hystlys mewn koed gar i law / megis i gallent erbyniaid y saysson pa ffordd bynac i delynt / | YK 93r. 7 |
ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt / | YK 93r. 26 |
ac yno i raeth Eidiol Iarll a hingestr i ben brynn vchel / yn ymyl y castell yn y lle i llas ef gan wneythyr cri mawr ywch i ben ef / megis i roedd yr arver i gladdy Sawden / | YK 94r. 15 |
a ddoythoch bodd i Erchi trigaredd megis i daeth pobl yr yssrael / | YK 94v. 13 |
ac a roes i bawb or ynys / gwbwl oi gwir ddlyed / gan rany bodd i bawb oi wyr / megis i gweddav iddaw / | YK 97r. 18 |
ac yna i kynghorav y twyllwr iddaw orffowys a llechy yn ol y ddiod megis i lladdai y gwenwyn ef yn gynt / | YK 98v. 18 |
a ffan edrychodd ythur erni / i chary yn vawr a wnaeth ef megis nas gallodd i gelyf [~ gelu ] / | YK 101r. 18 |
ac arverav / oni oedd yn honaid yr ynys hono / megis na doedd vn Brenin / | YK 114r. 1 |
ac i bawb oi wyr da eraill / megis i rheglyddai yddynt / ai rhwymo hwynt a oric / ai haelder gariad / | YK 116r. 22 |
ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd / | YK 117r. 8 |
ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd / | YK 117r. 11 |
ac or parth arall i roedd gwenhoyvar / ai harglwyddessay gida hi / megis i roedd arver Brenhinessay / | YK 118v. 21 |
ac velly / wedi rhoi pawb i eisde megis i dylent / i kodes kai hir marchog penswyddwr / | YK 118v. 24 |
a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain / | YK 120r. 17 |
a byddwn ni gyttyn i gynyny gwyr rhyvain megis anveiliaid / kans ni thebygynt hwy i rroem i gad ar vaes yddynt | YK 129r. 14 |
ac ymleddwch yn gadarn / megis i gallom ni ovyn tyrnged o ynysoedd eraill / O wyr da koffewch / na ddoythom ni yma er ffo / namyn ymladd yn gyttyn / an gelynion / a chyd | YK 129v. 7 |
ac megis baedd koedawl ymysg llawer o gwn / rhythraw yn i mysg | YK 131r. 11 |
ac ar vrys gwasgarv /r/ vydin ai thylly / megis llew newnawc ymlit eniveilied dof / | YK 136v. 13 |
|
MEIBION...........3
| |
a chwyno a wnaeth pob vn wrth i gilidd rrac meibion kystenin | YK 97v. 24 |
a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef | YK 99v. 5 |
ac am hyny / ninav a holwn yddynt hwythav beth dledys / ar kadarnaf o honom / kymered gan y llall / kans yn rhieni ni a orvy arnynt hwy / nid amgen / Beli a Bran / meibion dyfnwal moel myd / o herwydd hwynt a ddygyssant vgain o voneddigion RHyvain / yn wystlon ganthynt i ynys Prydain / am dyrnged / | YK 121r. 20 |
|
MEINI.............2
| |
ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt / | YK 96r. 4 |
ac wedi darvod hynny / i herchis Emrys godir meini val i roeddent ynghilara | YK 97v. 3 |
|
MEIRCH............3
| |
ac arian a meirch | YK 97r. 19 |
ac arverav a marchogeth meirch ar pab hwnw a roes arvay i walchmai gyntaf / | YK 114v. 2 |
a gwragedd / meirch Adar / kwn a thlyssav mawrwrthiog arian lestri / a gwisgoedd godidawc / o Bali a ffwrffwr | YK 117v. 23 |
|
MEIRIAWN..........1
| |
ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno / | YK 140v. 15 |
|
MEIRIC............5
| |
ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw / | YK 117r. 16 |
ac yn i vlaen ef i roedd bedwar o dwyssogion yn dwyn pedwar kleddav yn noethion kans hyny oedd braint Amerodr henway y pedwargwyr hyny oedd Aron ap kynvarch Brenin yr alban / kaswallon lawhir arglwydd gwynedd / meiric Brenin dyved / a kattwr Iarll kerniw / | YK 118r. 22 |
ac o Senydd rryvain / i daeth at yr amherawdyr / meiric or koed / | YK 123r. 7 |
a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol / | YK 128v. 5-6 |
ac ar y drydydd vyddin i roedd meiric or coed / o vlaen y bedwerydd vyddin ir oedd Rain Seneddwr o Ryvain / | YK 130r. 23 |
|
MEIRW.............1
| |
ac meirw o newyn / i rroes y saysson / i holl Swllt / | YK 110r. 7 |
|
MELYN.............1
| |
a gwisg o ermin melyn amdanaw ef | YK 119r. 3 |
|
MELLDIGEDIG.......1
| |
ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig / | YK 124r. 24 |
|
MELLT.............1
| |
ac yn orthrwm a wnaythant oni welid y tan oi harvav megis mellt o vlaen tranav Ac val i roeddent velly / nychaf Gwrlais Iarll / ai vyddin yn dyvod atynt / | YK 93r. 27 |
|
MENIGNAYTHY.......1
| |
ac yno i trigodd Emrys dri diewornod yn peri kladdy y kelanedd / menignaythy [~ meddyginiaethu ] yr hai briwedic | YK 93v. 21 |
|
MENY..............1
| |
a thri lledrithiog varchogion oedd yno / Meny ap Tegwared / Trystan ap talwch a chai hir ap kynar varvog kans ymrithio a wnaent / drwy ddierth Gelvyddydon / yn y ffyrf i mynent pan vai galed arnynt | YK 139v. 15 |
|
MERCH.............2
| |
a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef | YK 99v. 4 |
ac i kavas vab a merch o honi nid amgen / arthur | YK 103r. 16 |
|
MERDDIN...........11
| |
a ffally i Ethrilythyr / nessav attynt tramawr esgob caer llion Arwysg A dwedyd wrth Emrys / arglwydd heb ef dyvynnwch attoch verddin bardd gwrtheyrn / cans hwnw a wyr dychmygv gwaith Ryvedd drwy Erhrylith dysg Sef wedi hynny i kad merddin garllaw ffynnon galabas / | YK 95v. 13 |
a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho | YK 95v. 18 |
ach ond gofyn iddo / pa pa waith a ddychmyge ef i wneythyr ywchben y lle hwnw / Sef i kynghores merddin vyned ir werddon ir lle i roedd gor y kwri [~ cewri ] / ar vynydd kilara / kans yno i mae mini [~ meini ] rryvedd heb wybod o neb ddim oddiwrthynt / | YK 96r. 2 |
ac yna i dowad Emrys / dan chwerthin pa vodd i gellid ti ddwyn oddyno Sef i dowad merddin / na chyffro di arglwydd ar chwerthin / cans ni ddwedaf namyn pryddder / | YK 96r. 13 |
ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr / | YK 96v. 10 |
ac yna i dywad merddin gwnewchi y dychymig gorav | YK 96v. 25 |
ac ni thykiav yddynt / Sef a wnaeth merddin / chwerthin am i penav / | YK 97r. 3 |
ac yna ir wyles merddin gan ddwedyd / o genedl y brytaniaid yn awr i rychi yn weddw / ag yn ymddivad am Emrys weledic / chwi a gowssoch golled / ni ellir byth moi hynill dracheven / | YK 99r. 11 |
ac yr holl vyd eythyr llyma vynghyngor i ti Arglwydd / Dyvynny merddin atad / | YK 102r. 15 |
ac yna i dowod merddin wrth y brenin / oss hynny y sydd raid rhaid yw i ti / gymryd ffyrf a rrith gwrlais arnati / | YK 102r. 19 |
ac yno trwy athrylith merddin / | YK 105v. 9 |
Adran nesaf | Ir brig |