LLOWARCH..........1

ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno /

LLU...............12

ac ai harwenodd hyd ynghanol y llu / gan ddwedyd o hvd i ben / gorthrymwch y saysson bell

ac o hyny allan i ffoes y saysson gidac octa ap hingestr ar rhan vwiaf or llu hvd ynghaer evroc /

ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr /

a dechrav anrrhithio / a chlowed o Emrys hynny / ynte a ddaeth a llu mawr gantho /

ac yn ddiannod / kynyll llu mawr a oric ythur a lladd a llosgi drwy holl gyvoeth gwrlais / Sef gwrlais am na doedd aniver gantho / i roi kad ar vaes ir brenin /

ac yna pan wyby llu ythur na doedd ef gida hwynt ymladd yn lew a wnaythant ar castell oni vy raid i wrlais ddyvod allan a rhoi kad ar vaes yddynt /

ac a barodd ef i ddwyn / ar Elor o vlaen y llu / hyd oni ddaythant at dinas verolan y sydd yn agos at saint albons / cans yno i roedd y peganiaid ssayson yn lladd /

ac assaf vod ythur y Brenin yn glaf / yn i ddwyn ar Elor o vlaen y llu ty

a ffan glowas kolgryn ar saysson hyny / kynyll llu mawr a wnaythant / o honyn i hynain or scotiaid ar ffeichtiaid /

a llu mawr gantho / yn erbyn Arthur /

ac yna i khwarddodd Arthur / gan erchi i bedwyr Dori pen y kawr / ai ddwyn gantho i ddangos rhyveddod ir llu /

ac velly / ar avon gamlan / ir arhoes medrod / Arthur / Sef rhivedi llu Medrod / khechgwr a khwechant /

LLUOEDD...........1

ac o bydd da /r/ kynghorav / ni a orvyddwn / ar wyr rhyvain / Sef er kael o honynt hwy gam dyrnged or ynys honn / er dyvod ai lluoedd iw ymddiffin hi / rac estron genedl / ar awr honn / ni ddylant i ni ddim /

LLW...............1

ac o hyny allan / i gelwid ef ythur bendragon / Sef a oric octa ap hingestr gwahawdd y saysson attaw / gan ddwedyd wrthynt / gwedi marw Emrys i bod hwynt yn rhydd or llw a roysent iddaw /

LLY...............1

a ffoes ar ran arall or lly hvd ynghaer arcklyd /

LLYCHLYN..........6

ac ni vynai wyr llychlyn hyny / ond gwneythur Riclwff yn vrenin arnynt / amgadarnhav yn i kestill / i geissio kadw /r/ wlad arnynt /

ac adawodd lew ap kynvarch yn vrenin llychlyn

ac ynyssoedd eraill / i daeth Gilamwri Brenin ywerddon a gilamwri arall Brenin alannt Doldwrf vrenin y ffeichtiaid / gwynwas vrenin / orck llew ap kynvarch vrenin llychlyn /

ac a gavas ef or chwech ynys eraill / o betyd / chwechigen mil / Sef oedd henway yr ynyssoedd hyny / Iwerddon / ynys yr ia scotland / orck llychlyn a denmarc /

ac o barth arthur i llas yno Ebras Brenin llychlyn /

a thri kyviawn varchogion oedd yno / Blas Iarll llychlyn kattwr ap gwrlliw /

LLYDAW............13

ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth /

a rhoi gwyr llydaw ar brytaniaid blith drafflith a hwynt a gossod a wnaeth gwyr dyved ar y bryniav vchel /

ac yno dyvyny i benaithiaid atto / Imgynghori a hwynt / Sef oedd i kyngor / danvon at howel mymber llydaw yr hwn oedd vrenin llydaw /

ac yno dyvyny i benaithiaid atto / Imgynghori a hwynt / Sef oedd i kyngor / danvon at howel mymber llydaw yr hwn oedd vrenin llydaw /

ac wedi hyny i raeth howell mymber llydaw / i edrych ansawdd y llyn ychod / ai amgylch

a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da /

a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da /

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

ac yna i dowad howel ymber llydaw / rhyngofi a dyw / pa mi bawb ar neyldy / ni bydde gystal

a dwyn Elen i drais nith howel ymber llydaw o ddigan y gwarcheidwad a myned i ben mynydd a hi a marchogion y wlad ai hymlidiodd /

Ag o flaen y pedwerydd fyddin ir oedd Howel Ymber LLydaw a Gwalchmai ap Gwyar.

ac yno gwahaodd blaena or brytaniaid / ai hencil hyd at howel ymber llydaw / a gwalchmai /

achel Brenin Denmarck howel mymber llydaw /

LLYDDED...........1

ac yn bwrw i llydded / oddiwrthynt

LLYNGES...........2

a ffan ddaeth y llynges ir ynys hon /

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

LLYNGODD..........2

ac a llyngodd Arthur i vad yntav yn rhydd /

ac wedi hyny Arthur a ranodd i lu yn dday haner ar naill haner a llyngodd ef / gida howel i nai / i oresgyn poytyerys /

LLYMA.............4

ach / cans ef a orvywyd arnynt llyma hingestr yrowran /

ac llyma ni Arglwydd a chadwyn yn llaw pob vn o honam mi /

ac yr holl vyd eythyr llyma vynghyngor i ti Arglwydd / Dyvynny merddin atad /

ac yna ir aeth kai / ar kleddav at i dad kynyr varchog gan ddwedyd / wele / llyma y kleddav oedd yn y garreg / gweddys imi vod yn vrenin or ynys hon /

LLYN..............12

a llyn Draig o dan erni /

a ffoessant hyd yn llyn linononwy /

ac ir llyn hwnw mae yn dyvod drigain a thrychant / o avonydd y rrai yssydd yn llithro / o vynyddoedd prydain

ac or llyn hwnw i mae vn avon yn myned ir mor /

a ffan ddelai yr heini oll i weiddi ir vn graic / i doe ormes o ryw wlad ir ynys honno Sef a oric Arthur peri gwneythyr llongav a badav yno / i ymgylchy y llyn /

ac wedi hyny i raeth howell mymber llydaw / i edrych ansawdd y llyn ychod / ai amgylch

ac vgain troydvedd yn i lled a ffymp troydvedd yn i ddyfndwr a ffedwar o amriw bysgodryw yndo vn ymhob kornel ir llyn

a llawer o viloedd gida hynny / ar ymladd hynny oedd ddyw llyn y drindod / henway marchogion Arthur / a ddiengis yn vyw or gad hono / nid amgen dervel gadarn / wrth i gryfder / kariadog vreichvras o nerth i waiw / padarn beisrydd wrth i bais / y vagddy hyll / rh

a gorchymyn iddo / i vwrw / ir llyn dwfr / oedd yn gyvagos at ynys avall

ac velly ir aeth y marchog tya /r/ llyn hwnw /

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

a bwrw /r/ kleddav hwnn ir llyn / val i gorchmynais i ti / gan ddwedyd ymhell

LLYNN.............6

ac a ddowad / ddarvod iddo vwrw kleddav ir llynn /

ac na welsai ef ddim ryveddod / ond yn vnic tonnav or dwfr ar y llynn nid yw hyny wir heb y Brenin Arthur /

ac a welai ef mai pechod a cholled oedd vwrw y kleddav hwnw ir llynn /

ac velly i daeth ef eilwaith at arthur gan ddwedyd i vod ef wrth y llynn a gwneythyr o hono ef i orchymyn / am y kleddav /

ac gallodd ir llynn /

ac eraill o eglwisi / mewn manav eraill nid amgen llan pedroc o vewn llynn yngwynedd /

LLYOEDD...........1

ac ado y llyoedd yn llonydd /

LLYOSSOWGRWYDD....1

a gwasgary a lladd llyossowgrwydd o naddynt ai kymell i ffo /

LLYS..............6

ac yna divany a oric Eppa allan or llys /

a gador llys / heb genad y brenin /

a ffan wyby y brenin hynny i llidiawdd ynte / gan anvon kenadav / ar i ol / i erchi i wrlais ddyvod dracheven / kans sorhad mawr oedd ado llys y brenin heb i gennad /

ac wedir fferenav dyvod ir llys a wnaythant a diosg i dillad parch /

ac ynys brydain o bob da moesay a devodav / o herwydd vn arver oedd holl wyr llys arthur ai gwragedd /

a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain /

LLYSSE............1

ac or gweliav a vai arnynt / kans llysse a roent yn yr Ennaint / Ar hain a Iachav i gweliav hwynt /

LLYTHRENAV........1

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

LLYTHUR...........1

a ffan wyby arthur ystyr y llythur / ef aeth yn i gyngor / am daly atteb i wyr rhyvain /

LLYTHYR...........1

a ffan ddaethant ir llys kyvarch gwell i arthur a wnaythant / gan i anerch oddiwrth lles / amherawdyr rhyvain / i roi llythyr yn i law ef ar geiriav hyn ynthaw / lles amherawdyr rhyvain / yn anvon anerch at arthur vrenin y brytaniaid / megis ir haeddodd / kans rhyvedd yw geni vi dy greylonder di ath ynvydrwydd / o anian ffolder kans ynvyd i soraist di vy vi amherawdyr rhyvain /

LLYVODRAYTHY......1

a gorchymyn i vedrod / nai vab i chwaer / liwio a llyvodraythy yr ynys yn dda /

LLYWENYDD.........1

ac yno trwy dwyll / er hyny / kymryd a wnaythant hwyntav / ogoniant a llywenydd ynddynt /

LLYYGAID..........1

a goleydair [~ goleuder ] i llyygaid yn goleyo /r/ mor /

MAB...............3

a thi arwyddocaf y seren a welaisti ar ddraic danllyd ar paladyr a ystynodd dros ffrainc yw mab a vydd iti a chyvoethawc a vydd hwnw /

ac arthur mab maeth kynar gidac hwynt yno /

a mab llew ap kynvarch / nai ap i chwaer i Arthur / i ervyniaid nerth gantho / Sef i daeth howel a ffymtheg mil o wyr arvoc gidac ef i Southamton / i dir /