YRDDOL............3

ac wedi lliniaethy pob peth i gwelent / ddavddeg marchog yrddol / yn dyvod /

a dav varchog yrddol glodfawr yn ryolwyr / ymlaen y gyntaf ir oedd flaidd

a dechrav y vlwyddyn rhacwyneb / ir aeth Arthur drwy wledydd Lorayn / Braband fflanndres / almayn / Lombardi / oni ddaethant at dinas oedd o vewn twsk yr honn ddinas a wrthnebodd Arthur ond or diwedd ymroi a wnaythant bawb i Arthur / wedi lladd o honynt / Syr fferant marchog yrddol

YRDDOLION.........1

ac wedi / darvod iddo lonyddy pob lle i daeth ef hyd y dref a elwid caer baladin / a heddiw shatesburi i edrych beddav y sawl a baryssai hingestr i ladd yno drwy vrad o Ieyrll barwniaid a marchogion yrddolion /

YRIEN.............6

ac velly i roedd yrien ap kynvarch /

ac velly or alban i daeth Aron ap kynvarch vrenin yno / yrien ap kynvarch arglwydd Reged kaswallon lawir / arglwydd gwynedd / meiric Brenin Dyved / kattwr Iarll kerniw a thri Archesgob ynys brydain / a ffenna o naddynt / oedd archesgo caer llion arwysg / kans braint legat oedd iddaw /

ac ir wledd honno i daeth morydd Iarll kaer loiw / moriarll kaerangon Dr Anharawd arglwydd ymwythig Madog o gaer wayr / owain o gaer vallawg Sowlesbri a gwrsalen / o gaer gynvarch / Yrien o gaer vaddon / Bosso Iarll rhydychen /

ac yrien o gaer vaddon /

ac yn lle Aron ap kynvarch / i rhoes Arthur / yrien ap kynvarch i vrawd ef / yn vrenin Alban /

ac Owain ap yrien Reged / yr hain ni khilient /

YROWRAN...........1

ach / cans ef a orvywyd arnynt llyma hingestr yrowran /

YRRDDAS...........2

a ffan wyby y penaithiaid o ynys Brydain / vod y saysson yn aflonyddy Eilwaith / ymgynyll a wnaythant hvd ynghaer vyddav / holl yrrddas y dyrnas / i gymryd i kyngor pwy a wnaent yn vrenin arnynt /

achos hono / drwy gyngor a dyndeb yr archesgobion twyssogion ar penaithiaid / gossod a wnaythant / varchogion / o yrrddas / i wiliad y kleddav hwnw /

YRRDDASSOL........1

ac a wnaeth wylva yrrddassol dri diav /

YRRDDOL...........1

a wnaythant bedwar o varchogion yrrddol / yn olygwyr govalys ar arthur / nos a dydd / nid amgen / kai hir / Bawdewyn / o vrytayn / Vlffin /

YRRODD............1

ac a yrrodd pasgen i ffo yn wradwyddys / hyd ywerddon /

YRRY..............1

ac yn y diwedd i kavas Arthur y vyddegoliaeth gan yrry ffo ar Golgryn / hyd ynghaer evroc /

YRYVEDI...........1

ac eraill o Seneddwyr rhyvain / Sef oedd yryvedi yr aniver a gas lles gan i wyr hynny oll / deigain a ffedwar kant o viloedd /

YS................1

ac ymddiddan gwragedd er ys pymp mlynedd /

YSBAEN............7

a gwidiart Twyssog poytyers / ar davddeg gogyvwrdd a geraint garwys or ysbaen /

ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc /

ac yn manegi i Arthur / ddyvod kawr mawr o ddiwrth ysbaen /

ac ef / Sef oedd y kenadav / Gwalchmai / Bosso Iarll rhydychen / Geraint Gaerwys or ysbaen a bedwyr bentrilliad a llawen vy gan lu Arthur vyned Gwalchmai yno / dan dybied i kymhellai ef hwynt i frwydro /

Ag o'r tu arall ir oedd Rosso, iarll RHydychen, a Geraint Caerwys o'r Ysbaen.

ac aliffantus Brenin yr ysbaen / ymlaen yr ail vyddin ir oedd / Irtagus Brenin parcia / a morffilipus Seneddwr o ryvain /

ac i llas or ryvainwyr aliffantus Brenin yr ysbaen /

YSCOTIAID.........2

ac erbyn i dyvod velly o Germania / vo ddarvyssai i vedrod gael vndeb y ffeichtiaid / yr yscotiaid / ar gwiddil /

ac Ilarch or werddon / y ffeichtiaid ar yscotiaid oll /

YSGAEN............1

ac yn gyntaf / i kyvarvy byddin Brenin yr ysgaen /

YSGOLHEIGION......2

ac yna i peris Arthur arlwyo a gwneythur yno gwledd anveidrawl o vaint / i wahadd holl vrenhinoedd a ffenaithiaid o ysgolheigion megis na allent rivedi arnynt i ddywad i wledd caer llion ar wysg / i roi breiniav yddynt megis i darparent o herwydd i braint ai bonedd /

ac wedi myned hi ir Eglwys / i dechreywyd y gwsaneth trwy /r/ ysgolheigion gorav ar pynciav gorav tecaf ar a brydoedd dyn erioed /

YSGRIVENEDIC......2

ac ynddi hithav i roedd delw yr arglwyddes vair ysgrivenedic /

ac yn ysgrivenedic oi hamgylch y geiriav hynn / patritius Arthurus / Britanie Gallie / Germanie / Dacie Imperator / yr hwn Sel oedd wedi i gwneythyd / ynghyd / o vlaen i Arthur ladd lles amherawdr ryvain / enwav rhai o varchogion Arthur /

YSGYMYN...........1

ac i dowad wrthynt / ha wyr da / nid ymladd y bobl / draw yn gytyn / kans pob kasgal ysgymyn anghyvreithlon ynt

YSSBAEN...........1

ac amravailion gyvrwyddodav arnynt / a chowri gynt ai dyg o eitiar yssbaen /

YSSBRYD...........1

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

YSSGRIVEN.........1

ac wedi yddynt ddarllain yr yssgriven ychod / rhai o honynt / a brovyssant dyny y cleddav allan

YSSGRIVENEDIG.....1

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

YSSRAEL...........1

a ddoythoch bodd i Erchi trigaredd megis i daeth pobl yr yssrael /

YSSYDD............1

ac ir llyn hwnw mae yn dyvod drigain a thrychant / o avonydd y rrai yssydd yn llithro / o vynyddoedd prydain

YSTLYS............1

a thelyn gidac ef trwy lestav y brytaniaid / oni ddaeth ef dan ystlys y gaer /

YSTONDARDD........1

ac ynghanol y vyddin i peris ef roi / Eryr o Aur / mewn ystondardd / yn arwydd ir neb a bai berigl arno / ymgyrchy a oric /

YSTORI............1

ac yna i gwnaeth Arthur Drefn ar i varchogion / ir vort gron / ai vilwyr / gan roi i bawb o honynt raddav a galwedigaethav Savadwy yw ydnabod yn dragowydd / yr hwn a oleva i lawer o honynt / yn ol hyn / yniwedd yr ystori hono /

YSTYNODD..........1

a thi arwyddocaf y seren a welaisti ar ddraic danllyd ar paladyr a ystynodd dros ffrainc yw mab a vydd iti a chyvoethawc a vydd hwnw /

YSTYR.............5

a govyn yddynt ystyr i neges /

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

ac a rodd y kleddav iddo ef / gan ddwedyd iddo yr ystyr / val or blaen /

ac i dowad yntav y ffyrf ar ystyr i kawsai ef y kleddav val or blaen

a ffan wyby arthur ystyr y llythur / ef aeth yn i gyngor / am daly atteb i wyr rhyvain /

YSTYRIED..........2

ac am hyny ystyried /

ac ystyried o honaw i madrodd hwynt / yr amherawdr a ddyvod / mae Iownach oedd i Arthur liwiaw ynys Prydain na myned ymaith

YTHUR.............37

ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr /

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen /

ac yna ir ymddangosses seren Kometa anveidrol o vaint i ythur /

a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef

ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor

ac yndeb penaythiaid y dyrnas / i kymerth ythur bendragon goron y dyrnas am i ben /

ac ynaf i daeth kof i ythur / am y pethav a ddwedyssai verddin wrthaw /

ac o hyny allan / i gelwid ef ythur bendragon / Sef a oric octa ap hingestr gwahawdd y saysson attaw / gan ddwedyd wrthynt / gwedi marw Emrys i bod hwynt yn rhydd or llw a roysent iddaw /

a ffan oeddent yn dechrav ymladd ar dinas / i daeth ythur ai lu atynt /

ac yno i gelwis ythur i gyngor atto /

a llawen a vy ythur wrth bawb o naddynt /

a ffan edrychodd ythur erni / i chary yn vawr a wnaeth ef megis nas gallodd i gelyf [~ gelu ] /

ac yn ddiannod / kynyll llu mawr a oric ythur a lladd a llosgi drwy holl gyvoeth gwrlais / Sef gwrlais am na doedd aniver gantho / i roi kad ar vaes ir brenin /

ac er i govidiaw i gid i daeth ythur ai lu am ben y castell lle i roedd / gwrlais /

ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef /

ac ir aeth ythur i gysgy / at Eigr / gan ddechrav ymddiddan twyllodrys gariad oric a dwedyd may yn lledrad i daethodd ef yno or castell arall i ymweled a hi

ac na allai ef er dim / na ddelai a chredy hyny a oric hithae ar nosson hono ir enillwyd arthur ap ythur /

ac yna pan wyby llu ythur na doedd ef gida hwynt ymladd yn lew a wnaythant ar castell oni vy raid i wrlais ddyvod allan a rhoi kad ar vaes yddynt /

ac yn Ebrwydd manegi hyny i Eigr / val i roedd hi yn y gwely gidac ythur /

ac wedi hyny i raeth ythur at i wyr ef i hvn / yn i ffyrf ef i hynan /

a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd /

a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd /

ac wedi hynny i kelvychodd [~ clafychodd ] ythur o orthrwm glevyd /

ac anrhithio y wlad / i lladd / ai llosgi a wnaythant / Sef ir oedd llew ap kynvarch yn dwyssog ar y brytaniaid cans ef a briodyssai anna verch ythur bendragon /

a manegi hyny a wnaythbwyd i ythur

ac assaf vod ythur y Brenin yn glaf / yn i ddwyn ar Elor o vlaen y llu ty

a gador pyrth yn Egored / o watwar am ben ythur ai lu /

ac ythur a beris amgylchy y gaer /

ac yna i kodes ythur yn i eistay [~ eistedd ] ar i wely / o lawenydd /

ac wedi y vyddegoliaeth hono y gweddillion a ddianghyssai or saysson / amgassglyssant yn yr alban / Sef i mynyssai ythur i hymlid /

ac o hyny allan meddylio a wnaeth y saysson pa vodd i gallent vradychy ythur /

ac ef / ar heini a gowssant wybod nad yvai ythur ddim diod / namyn dwfr ffynon / yr hon oedd yn agos i ddinas verolan / Sef y saysson a baryssant wenwyno /r/ ffynon hono /

ac yna ir yvodd y brenin ythur y dyvwr [~ dwfr ] /

ac a roddai / Tervyn Arthur ap Ythur Ac wedi hyny y Brytaniaid a ddiessyyssant arthur ap ythur yn vrenin arnynt /

ac a roddai / Tervyn Arthur ap Ythur Ac wedi hyny y Brytaniaid a ddiessyyssant arthur ap ythur yn vrenin arnynt /

ac or vort gronn / nid amgen / tri o varchogion aur Davodiawc / Gwalchmai ap llew / drydwas ap dryffin / aliwlod ap Madoc ap ythur /