GILASGWRN.........1

ac or gwiddil kilamwri Gilaffadric / Gilasgwrn /

GILIDD............12

a chwyno a wnaeth pob vn wrth i gilidd rrac meibion kystenin

ac wrth ymddiddan ai gilidd dwedyd a wnaeth ef wrth y Brenin i medrai i wneythyr ef yn iach

ac ymgylchy yr holl gyvoeth / a chadarnhav y kyvrithiav hyd na lavassai neb wnevthyr kam ai gilidd /

ac nid ynt yn gymyssgedic vn ai gilidd /

ac yr vn a orffo ar i gilidd kymered gowoeth i llall

ac ef / a newidio dyrnodav yn greylon / o bob vn tyac at i gilidd /

ac yna i gwelid rhedegain amyl o eglwys pa gilidd i wrando amrevailion ganiadav /

ac a vyant amherodron yno / bob vn yn ol i gilidd /

ac yna i gwelynt hwy ddav dan / yn gyvagos at i gilidd ar ben mynydd mawr /

ac ymgyvarvod a wnaythant ar vwlch y groes / rwng mowddwy a ffenllyn / yn yr hwn le ir ymladdyssant yn grevlon gan dyny Barvav i gilidd /

ac ynghylch vgain mil o wyr y gwledydd hynny / ar amser hwnw wrth ymgyrchy ai gilidd / i daliodd gwalchmai yno Syr priamus / marchog or gwledydd hyny

ac am hynny / gwell a vy gantho / aros Arthur / na ffo o le i gilidd /

GILIWS............1

a chymryd Abid mantell am deni gida /r/ mynachessav eraill / yn eglwys Giliws verthur /

GIMINT............1

ac ellynt / yn borth iddaw ef / gan addaw yddynt Gimint

GLADDY............5

ac yno i raeth Eidiol Iarll a hingestr i ben brynn vchel / yn ymyl y castell yn y lle i llas ef gan wneythyr cri mawr ywch i ben ef / megis i roedd yr arver i gladdy Sawden /

ac yna i parodd Arthur gladdy aron ap kynvarch /

ac yna hevyd i peris Arthur gladdy / i wyr eraill yn y manachlogydd / ar eglwisi nessa

ac wedi iddo gladdy i wyr / i daeth Arthur / i gaer wynt / ai lu gant /

ac nid ymbwyllodd Arthur / i gladdy i wyr / namyn / ymlid / medrod dwyllwr /

GLAF..............4

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen /

ac assaf vod ythur y Brenin yn glaf / yn i ddwyn ar Elor o vlaen y llu ty

a gado howel i nai yn glaf o orthrwm / glevyd ynghaer Arclyd / Ac amgylchy I Elynion a wnaeth Arthur /

GLAN..............1

a ddelav rrac llaw yn yr ynys hon / Sef ir attebodd merddin / na doedd Iawn dravthy or rryw bethav hynny / ond pan vai raid a ffestwedwn / i heb amgen / yr yssbryd glan yr hwn y sydd im dysgv i ai oddiwrthif pan vai raid ym wrtho

GLASSENBURI.......1

ac ai kladdwyd ef o vewn mynachlog Glassenburi / hevyd i mae o vewn pall Edward Sant / o vewn mynachlog Westmestr / Sel y Brenin Arthur yn i khadw /

GLASSENBURIE......1

ach / ar ynys hono y sydd yn gyvagos at vynachlog glassenburie yw venignaethy /

GLEDFWLCH.........1

a ffan weles arthur hyny / llidio yn vawr a rhythro i wyr rhyvain / ai kymyny ai gledfwlch /

GLEDVWLCH.........2

a thrwy lid ai nerth i kodes Arthur i Gledvwlch

a ffan wyby arthur na doedd amddiffin iddo / ond marw / anvon a wnaeth ef i gleddav gledvwlch gidac vn oi varchogion /

GLEDDAV...........6

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

a hyny a ddygai Arthur gidac ef pen elai ef mewn perigl brwydrav / ai gleddav a gymerth ef a elwid kledvwlch /

a thyny i gleddav i geissio i ladd yna i kodes ffrolho yn ffrolig

ac yna i dowad Gaynus nai yr Amherawdr a ddyvod hwy o lawer yw ych tavodav chwi /r/ brytaniaid nach kleddyddav chwi Sef a oric Gwalchmai / yn chwimwth tyny i gleddav /

ac a drawodd Marcinicus ar i benn ai gleddav / oni holldodd hyd i ddwyvron / gan erchi iddaw vanegi iw gydgymydeithion yn yffern vod yn hwy kleddyddav y brytaniaid nai tavodav /

a ffan wyby arthur na doedd amddiffin iddo / ond marw / anvon a wnaeth ef i gleddav gledvwlch gidac vn oi varchogion /

GLEVYD............3

achos i dygassant hwynt / oedd pan ddelai glevyd ar vn o naddynt gwnevthyr Ennaint a wnaent ynghanol y maen /

ac wedi hynny i kelvychodd [~ clafychodd ] ythur o orthrwm glevyd /

a gado howel i nai yn glaf o orthrwm / glevyd ynghaer Arclyd / Ac amgylchy I Elynion a wnaeth Arthur /

GLEWDER...........1

a choffewch i ennynny yn eych glewder

GLEWION...........1

ac i bont hwy glewion ar y dechrav / Safwn i ynghyd yn ddewrwych /

GLEWLWYD..........2

a glewlwyd gavelvawr / kans Gwrthnebol oedd gan bawb bally yddynt / nid amgen Morvran gan i hagred / Glewlwyd gan i vaint ai gryvder /

a glewlwyd gavelvawr / kans Gwrthnebol oedd gan bawb bally yddynt / nid amgen Morvran gan i hagred / Glewlwyd gan i vaint ai gryvder /

GLINIAV...........1

ac eraill o benaithiaid y ffeichtiaid ar scotiaid / i ymroi i arthur / gan ostwng ar i gliniav /

GLOD..............2

ac wedi hyny i hedawdd i glod ef ai vilwriaeth ef ai vilwyr / o ddewrder a haelder / o voes

a ffan glyby Arthur hyny / meddylio a wnaeth ef / am gwplav i weithredoedd / i glod royssyd iddaw /

GLODFAWR..........1

a dav varchog yrddol glodfawr yn ryolwyr / ymlaen y gyntaf ir oedd flaidd

GLODVAWR..........1

a gwell yw marw yn "glodvawr na byw yn gwilyddys /

GLOWAS............1

a ffan glowas kolgryn ar saysson hyny / kynyll llu mawr a wnaythant / o honyn i hynain or scotiaid ar ffeichtiaid /

GLOWES............2

ac yn disgin yn yr alban / a ffan glowes arthur hyny / gado caer Evroc /

ac yna pan glowes gwyr RHyvain hyny / deffol trigain mil o wyr arvoc / ai hanvon ar hyd nos i ragot y karcharorion

GLOWID............2

ac a hono taro Arthur ar i darian / oni glowid i swn ymhell /

ac ymffystio yn grevlon a wnaythant blith drafflith / oni glowid i twrf yn cyffroi /r/ ddaiar / gan drwst Saledav y milwyr / yn ffystio /r/ llawr /

GLOWOCH...........1

ac nac ofnwch i ddim ar a glowoch /

GLOWSAI...........1

ac Arthur a gymerth i ffordd tya chaer arclyd / cans ef a glowsai fod scoti yn keissio howel allan or gaer / Sef a wnaeth kattwr Iarll ai lu / kyrchy hyd yn llongav y saysson / ai llenwi hwy oi wyr i hyn /

GLYBU.............1

A ffan glybu Arthur hynu, myned a wnaeth hud y lle a elwyd y Glyn Ancessia, canys yno y doe'r emerawdr dranoeth.

GLYBY.............16

a hevyd doeth hael a thrigaroc oedd ef / a ffan glyby Emrys hyny / myned a oric ai lu yn i hol hwynt /

ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth /

a ffan glyby y brenin rinweddav / y main / yn ddiannod i raeth yw kyrchy /

ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr /

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

ac ynte na doedd gantho bower i roi kad ar vaes yddynt / ond pan glyby pasgen /

ac yn llosgi / a ffan glyby octa

a ffan glyby kynar varvog hyny / tyngy a wnaeth ef / i vab kai hir Ar lyvyr /

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

ac wedi hyny pan glyby yr ynyssoedd eraill / vod arthur yn goresgyn / ffordd i kerddai /

a ffan glyby Arthur hyny / meddylio a wnaeth ef / am gwplav i weithredoedd / i glod royssyd iddaw /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

a ffan glyby Arthur hyny / kynyll i lu a oric ynte /

a ffan glyby pentraink / Seneddwr o ryvain hyny / i doeth yntav a dengmil o wyr Ryvain / yn borth ir rhyvainwyr /

a ffan glyby yr amherawdyr / vod Arthur yn kynghori i wyr / Sef a oric ynte / pregethy yw lu /

a ffan glyby pawb wroldeb Arthur / dowad a wnaythant penaithiaid pob gwlad or tyedd hynny Imroi i arthur a myned tan dyrnged iddo ef /

GLYN..............1

A ffan glybu Arthur hynu, myned a wnaeth hud y lle a elwyd y Glyn Ancessia, canys yno y doe'r emerawdr dranoeth.

GMAINT............1

ac nid oedd ef yn goddiwes o dda / agos gmaint

GOBAITH...........2

a gobaith diballedig /

ac am hynny / i gorvy ef bob kenedleth trwy dri pheth oedd yn i galon ef nid amgen gobaith da / arvay kysegredig a rinwedd i vilwyr /

GODIDAWC..........1

a gwragedd / meirch Adar / kwn a thlyssav mawrwrthiog arian lestri / a gwisgoedd godidawc / o Bali a ffwrffwr

GODIR.............1

ac wedi darvod hynny / i herchis Emrys godir meini val i roeddent ynghilara

GODDIWES..........1

ac nid oedd ef yn goddiwes o dda / agos gmaint

GOED..............1

ac val i ddoeddent velly yn gyvagos i goed nychaf / chwech mil or brytaniaid yn rhoi kri ar y rhyvainwyr /

GOEDD.............2

a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd /

ac wedi hyny i raeth ir goedd ddarvod i arthur dyny i kleddav allan or garreg /