GANIADAV..........2

ac i roedd kyvysinaid a chledwyr tannav yn kanv yno amravailion ganiadav /

ac yna i gwelid rhedegain amyl o eglwys pa gilidd i wrando amrevailion ganiadav /

GANODD............1

ac wedi i dyvod i gid yno / galwed y tri archesgob ychod yno i wisgo yn vrenhinawl koron am ben arthur a dyvric archesgob a ganodd yr yfferen a ffan aethant ir eglwisi i roedd y ddav archesgob arall yn arwain Arthur yn i vrenhin wisg /

GANOL.............1

ac wedi i vyned ef i ganol y weilgi / ef a syrthiodd kysgy ar arthur / am dalam or nos /

GANT..............1

ac wedi iddo gladdy i wyr / i daeth Arthur / i gaer wynt / ai lu gant /

GANTO.............1

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

GANTHO............23

a thrwm vy gantho weled yr Eglwys wedi i dystriwio /

ac yn benaf arnynt / i raeth ythur ben dragon / a ffymtheg mil o wyr arvoc gantho / a merddin hevyd / am i vod yn orav / o athrylith / kilamwri / oedd vrenin yn ywerddon yr amser hwnw / a ffan glyby / kilamwri hynny dyvod a llu mawr /

a dechrav anrrhithio / a chlowed o Emrys hynny / ynte a ddaeth a llu mawr gantho /

ac ynte na doedd gantho bower i roi kad ar vaes yddynt / ond pan glyby pasgen /

ac offer meddic gantho / ir kwrt ney lys y brenin a manegi i rai yno / i vod ef yn veddig da /

a llawer or byd a veddiana ar paladyr arall yw merch a vydd iti a meibion hono ai hwirion a veddianant oll ol yn ol Sef a oric ythur / kyd na bai petrys gantho a ddodyssai verddin / gyrchy i Elynion a wnaeth ef

ac yn ddiannod / kynyll llu mawr a oric ythur a lladd a llosgi drwy holl gyvoeth gwrlais / Sef gwrlais am na doedd aniver gantho / i roi kad ar vaes ir brenin /

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

a ffan wyby arthur i meddwl hwynt / anvon a wnaeth ef kattwr Iarll kerniw a chwechant marchog gantho /

a mab llew ap kynvarch / nai ap i chwaer i Arthur / i ervyniaid nerth gantho / Sef i daeth howel a ffymtheg mil o wyr arvoc gidac ef i Southamton / i dir /

a ffan ddaeth ef yno / i roedd Gilamwri / ai lu gantho yn barod i ymladd /

a llu mawr gantho / yn erbyn Arthur /

ac yna i dowad vod yn ddrwc gantho ef / vod angav brenin kyn laned a dewred a ffrolho kyn nessed /

a garw lais gantho /

a rhyvedd a vy gantho a vreyddwyd /

ac yna i khwarddodd Arthur / gan erchi i bedwyr Dori pen y kawr / ai ddwyn gantho i ddangos rhyveddod ir llu /

a lleng o wyr da gantho /

a dywedyd wrth y penaithiaid yno / ar vrys yn gorfforol gan hysbyssy yddynt / mae honno oedd y dyrnged a gaent hwy gantho ef /

ac ai lu gantho i burgwyn / i ddarostwng y wlad honno /

ac wrth y dymyniad hwnw / I daeth saith o longav gantho i ynys Prydain / yn llawn o baganiaid arvog /

ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral /

ac yn y diwedd i ffoes medrod / ai lu gantho /

ac am hynny / gwell a vy gantho / aros Arthur / na ffo o le i gilidd /

GANTHYNT..........15

ac yna i daethant illdav o gytyndeb a llynges vawr ganthynt i dir myniw / a ffan glyby ythur brawd y brenin hyny argysswr mawr a vy ganto / cans i roedd Emrys yn glaf ynghaer wynt /

a chilamwri / vod Emrys yn glaf / llawen a vy ganthynt dros ben / gan dybiaid na allai ythur ymdaro a hwynt ylldav / a thra vywyd yno / Sef a ddoeth vn or saysson a elwid Eppa a ddaeth at pasgen /

ac yno / llawen vy ganthynt hynny / gan i vockio ef yn ddirmygys / ai alw yn haner gwr marw /

ac i kyvyrgollodd Arthur ganthynt /

ac val i roeddent velly nychaf genadav yn dyvod o Germania A chwech igain llong ganthynt / yn llawn o wyr arvoc at kledric / i vod yn dwyssog arnynt /

ac Arthur ai kymerth ganthynt /

ac wedi ir saysson / vyned hyd yngheven y weilgi tiai gwlad adivar vy ganthynt / i hamod

a hyny a gymerth arthur ganthynt / er mwyn i gwyr da hwynt ychod /

ac ar hyny i i raeth Arthur ai varch ir llawr a ffan weles y brytaniaid hyny anodd a vy ganthynt gadw kryngrair / ar ffrancod /

ac am hyny / ninav a holwn yddynt hwythav beth dledys / ar kadarnaf o honom / kymered gan y llall / kans yn rhieni ni a orvy arnynt hwy / nid amgen / Beli a Bran / meibion dyfnwal moel myd / o herwydd hwynt a ddygyssant vgain o voneddigion RHyvain / yn wystlon ganthynt i ynys Prydain / am dyrnged /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

ac yn y diwedd i gorvy /r/ brytaniaid arnynt / gan ddwyn pentraink ganthynt / yw byddin i hvn /

ac velly i daeth y brytaniaid ar karcharorion ganthynt / hyd y lle / i roedd arthur /

ac wedi traythy y geiriav hyny ymado a wnaeth y Seneddwyr ychod ar kyrff ganthynt / nid amgen rhai o naddynt ar gartweiniav / eraill ar gerbydiaid / tya rhyvain /

ac oedd gas ganthynt arthur / oni gavas Medrod / gidac ef / bedwar vgain mil o wyr ymladd a dyvod a wnaeth medrod ar aniver hyny gantho / hyd Doral /

GAR...............5

a gwyr gwynedd gan i hystlys mewn koed gar i law / megis i gallent erbyniaid y saysson pa ffordd bynac i delynt /

a dyvynny holl wyrda /r/ ynys gar i vron ef /

ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig /

a lladd Gaynus gar bron yr amherawdr

ac yngwydd y rhai a oeddent yno / yn bressenol i gorchmynodd Arthur / goron y dyrnas i Gystenin ap kattwr i gar ef

GARAI.............1

a gwr mawr hynaws oedd ef a gwr a garai wirionedd / ar llew ap kynvarch hwnw / a rodd lawer kad ar vaes

GARCHAROR.........1

ac yna / Arthur a ddanvones twyssog y dinas ychod o wlad Twsk / yn garcharor i gastell doral a elwir heddiw kastell dovyr /

GARENT............1

a ffob vn o honynt yn dangos y gwyr mwiaf ar a garent

GARIAD............3

a manegi a wnaeth y Brenin iddo i holl veddwl / ai gariad / ty

ac ir aeth ythur i gysgy / at Eigr / gan ddechrav ymddiddan twyllodrys gariad oric a dwedyd may yn lledrad i daethodd ef yno or castell arall i ymweled a hi

ac i bawb oi wyr da eraill / megis i rheglyddai yddynt / ai rhwymo hwynt a oric / ai haelder gariad /

GARIADAWC.........1

ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef /

GARLLAW...........4

a ffally i Ethrilythyr / nessav attynt tramawr esgob caer llion Arwysg A dwedyd wrth Emrys / arglwydd heb ef dyvynnwch attoch verddin bardd gwrtheyrn / cans hwnw a wyr dychmygv gwaith Ryvedd drwy Erhrylith dysg Sef wedi hynny i kad merddin garllaw ffynnon galabas /

ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor

ac ar hyny i raeth dyvric archesgob caer llion / i ben mynydd ychel oedd garllaw /

ac Arthur i ynys oedd garllaw mewn Avon vawr yr hon a elwid Sain / yr hon a lithir o ddinas paris /

GARM..............1

ac yna roi garm a wnaeth y kawr /

GARREC............1

ac yn yr Estroniaith a elwir Excalibur / yr hwn a gowsai Arthur yn y garrec /

GARREG............9

ac yn ddiannod erbyn darvod y gwsaneth / ar fferenav / i roedd o vewn y vynwent hono / gyverbyn ar allor vawr / vn garreg vawr / gyffelib i mynor / yn bedwar ochrog /

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

a rhoi kri a rhybydd i bawb ddyvod yno / erbyn dydd puredigaeth mair nessa / ar ol hyny / pawb a brovai dyny y kleddav allan or garreg /

ac aeth ef ir vynwent lle i roedd y kleddav yn y garreg / ar amser hwnw ni doedd neb yn disgwyl y kleddav / cans y marchogion oll aythant / ir chwaroedd ychod /

ac yn ddirwystyr a dynnodd y kleddav allan or garreg /

ac yna ir aeth kai / ar kleddav at i dad kynyr varchog gan ddwedyd / wele / llyma y kleddav oedd yn y garreg / gweddys imi vod yn vrenin or ynys hon /

ac yno i dowod kynar wrth arthur mai ef a oedd dilwng i vod yn vrenin ar ynys brydain / kans ni allai ef / na neb arall / dyny mor kleddav hwnw allan or garreg / ond y neb y sydd gyvion vrenin ir ynys /

ac wedi hyny i raeth ir goedd ddarvod i arthur dyny i kleddav allan or garreg /

a ffan ddaeth y sylgwyn / pob vn o naddynt / a broves dyny y kleddav allan or garreg /

GARTRAV...........1

ac oni ddoi di yno y dydd hwnw / gwybydd di i doyn hwy ith ovyn di / hyd dy gartrav / am i sorhad hwynt / val i barno y kleddav rhyngoti a hwynt /

GARTWEINIAV.......1

ac wedi traythy y geiriav hyny ymado a wnaeth y Seneddwyr ychod ar kyrff ganthynt / nid amgen rhai o naddynt ar gartweiniav / eraill ar gerbydiaid / tya rhyvain /

GARVYANT..........1

ac er hyny y vyddin a ddyc i gorff ef oni garvyant a byddin brenin bilia a hono ai gwasgarodd hwynt /

GARW..............1

a garw lais gantho /

GARWYS............2

a gwidiart Twyssog poytyers / ar davddeg gogyvwrdd a geraint garwys or ysbaen /

ac o ffrainc Bedwar vgain mil o varchogion arvog / a chan y davddeg gogyvwrdd a chida Geraint garwys or ysbaen / i daeth mil a dav kant o varchogion arvoc /