ERBYN.............16

ac o frwydrav / yn Erbyn y saysson / yn hir o amser /

ac yna ymliw a wnaeth ef a hwynt / am i methedigrwydd / yn erbyn y saysson /

ac yn ddiannod erbyn darvod y gwsaneth / ar fferenav / i roedd o vewn y vynwent hono / gyverbyn ar allor vawr / vn garreg vawr / gyffelib i mynor / yn bedwar ochrog /

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

a rhoi kri a rhybydd i bawb ddyvod yno / erbyn dydd puredigaeth mair nessa / ar ol hyny / pawb a brovai dyny y kleddav allan or garreg /

ac yna i raeth Arthur hyd ynghaer Evroc / i gynal i lys erbyn ddydd natalic /

ac i paratoes Arthur i lynges / erbyn yr haf nessa at hyny / i vyned i werddon /

a llu mawr gantho / yn erbyn Arthur /

ac yn i erbyn ef i daeth ffrolho vrenin ffrainc / dan lyvodraeth ymerodraeth RHyvain /

a varnodd iti vod yn rhyvain erbyn Awst nesaf /

ac velly gwedi gweled o arthur ywyllys pawb tyac atto / roddi kennad yddynt oll / i vyned adref a wnaeth ef / i ymbratoi [~ ymbaratoi ] erbyn awst nessa at hyny /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

ac wedi darvod yddynt / liniaythy pob peth erbyn awst / yna i kodyssant tyac ynys Brydain /

ac erbyn dydd dranoeth / i ddoedd Arthur ai lynges / ymhorth Barilio yn Normandi /

ac erbyn i dyvod velly o Germania / vo ddarvyssai i vedrod gael vndeb y ffeichtiaid / yr yscotiaid / ar gwiddil /

ac yn i erbyn yntav / i byddinodd arthur i wyr yntav /

ERBYNIAID.........1

a gwyr gwynedd gan i hystlys mewn koed gar i law / megis i gallent erbyniaid y saysson pa ffordd bynac i delynt /

ERCHI.............9

a ddoythoch bodd i Erchi trigaredd megis i daeth pobl yr yssrael /

a ffan wyby y brenin hynny i llidiawdd ynte / gan anvon kenadav / ar i ol / i erchi i wrlais ddyvod dracheven / kans sorhad mawr oedd ado llys y brenin heb i gennad /

a ffen glyby lles amherawdyr rhyvain hyny / ir aeth ef yn i gyngor / ef a Senydd rhyvain / Sef oedd yn i gyngor anvon at vrenhinoedd y dwyrain i erchi nerth ganthynt yn erbyn arthur a chida hyny / twyssogion Ieyrll Barwniaid /

ac erchi yw varchogion aros yn llonydd / oni welent yn Ing arno ef /

ac yna i khwarddodd Arthur / gan erchi i bedwyr Dori pen y kawr / ai ddwyn gantho i ddangos rhyveddod ir llu /

ac a ddanvonyssai genadav at arthur / dan erchi iddaw ef vlingo kroen i varf ai danvon iddaw ef / i orffen i bilis /

ac onis roddai erchi iddaw ddyvod yn ddianod i ymladd

ac erchi iddaw adaw ffrainc ai thervynav yn llonydd ne roi kad ar vaes i Arthur dranoeth /

ac a drawodd Marcinicus ar i benn ai gleddav / oni holldodd hyd i ddwyvron / gan erchi iddaw vanegi iw gydgymydeithion yn yffern vod yn hwy kleddyddav y brytaniaid nai tavodav /

ERIOED............7

ac addaw / os delai ef yn vyw / yr ail waith / i parai ef i gwnevthyr o newydd / val i byssent orav erioed a ffan glyby hingestr vod Emrys / yn ymgais am dano ef / anog y saysson i ymladd yn wrol / gan ddwedyd na doedd vawr gally Emrys / o varchogion llydaw / kans yno i cawssai ef nerth /

ac wedi darvod i Arthur wastatav ynys brydain yn y modd gorav i byssai erioed / i gwreicawdd Arthur a gwenhwyvar verch gogvran gawr /

a howel mymber llydaw Brenin llydaw / a llawer o bondeddigion gida hyny RHy vlin i manegi / val na ddaeth i vn wledd erioed i gymint o wyr da /

ac wedi myned hi ir Eglwys / i dechreywyd y gwsaneth trwy /r/ ysgolheigion gorav ar pynciav gorav tecaf ar a brydoedd dyn erioed /

ac ef erioed anghenvil mor gadarn a hwnw / namyn bytta kawr or Ryrry o vewn gwynedd / hwnw a wnaythodd iddaw wisg o grwyn barvay brenhinoedd / a thwyssogion /

a gelwch ych ffyniant attoch / val i gwnaythoch erioed

ac ymladd y vrwydyr fwiaf ar a vy erioed /

ERMIN.............1

a gwisg o ermin melyn amdanaw ef

ERNI..............2

a ffan edrychodd ythur erni / i chary yn vawr a wnaeth ef megis nas gallodd i gelyf [~ gelu ] /

a llyn Draig o dan erni /

ERS...............1

ac a ddialwn arnynt geisio ein kaethiwo ni am ein ryddid / koffewch yr awr hon / am eich segyryd ers talm o amser / trwy ymddiddan a gwragedd /

ERVYNIAID.........2

a mab llew ap kynvarch / nai ap i chwaer i Arthur / i ervyniaid nerth gantho / Sef i daeth howel a ffymtheg mil o wyr arvoc gidac ef i Southamton / i dir /

ac ervyniaid tangnhevedd yddynt / trwy i kymryd yn gaeth iddaw ef ai etiveddion /

ERYR..............2

a nyth Eryr ar ben pob kraic /

ac ynghanol y vyddin i peris ef roi / Eryr o Aur / mewn ystondardd / yn arwydd ir neb a bai berigl arno / ymgyrchy a oric /

ERHRYLITH.........1

a ffally i Ethrilythyr / nessav attynt tramawr esgob caer llion Arwysg A dwedyd wrth Emrys / arglwydd heb ef dyvynnwch attoch verddin bardd gwrtheyrn / cans hwnw a wyr dychmygv gwaith Ryvedd drwy Erhrylith dysg Sef wedi hynny i kad merddin garllaw ffynnon galabas /

ESGID.............1

ac yn esgid myned ar i mirch ill pedwar a wnaythant /

ESGOB.............7

ac eraill / Sef oedd yn i gyngor Esgob caer loiw

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

ac yna i dywad Eidol / ar Esgob dyvric i vrawd chwchwi bobol ddrwc /

a ffally i Ethrilythyr / nessav attynt tramawr esgob caer llion Arwysg A dwedyd wrth Emrys / arglwydd heb ef dyvynnwch attoch verddin bardd gwrtheyrn / cans hwnw a wyr dychmygv gwaith Ryvedd drwy Erhrylith dysg Sef wedi hynny i kad merddin garllaw ffynnon galabas /

ac yna i rhoed Sampson yn arch esgob caer Evroc a dyvric yn Archesgob caer llion arwysg /

ac esgob a manachessay gida hi a ffedair gwragedd y pedwargwyr ychod /

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

ESGOBION..........2

ac yno i dyvynnodd Emrys holl Ieyrll / Barwniaid / Esgobion /

ac yna i daeth holl Esgobion a ffenaithiayd y dyrnas a thrwy anrhydedd mawr i claddwyd ef garllaw mynachlog ambri o vewn kor y kowri wedi iddo ef dyrnassy ond vn vlwyddyn vgain Tervyn Ythur Bendragon Ac wedi hynny drwy gyngor

ESMWYTHDER........1

a thriliaw y wledd a wnaythant trwy Esmwythder a digrivwch /

ESSGOBION.........1

ac ar scothiaid / yn yr hwn amser i daeth archescobion essgobion ar abadoedd kyssygredic /

ESTRON............8

ac yn yr Estron iaith Terrabill /

ac i gelwis ythur atto / wlffin yn yr Estron iaith Vlffius / o gaer gariadawc / oedd varchog iddo ef /

a minef af yn ffyrf brithael a elwir yn yr Estron iaith Brastias marchog /

ac anwylwas Gwrlais a mi a roddaf ar wlffin ffyrf medaf yn yr Estron Iaith Iordans / o dintagol marchog

a Brithael / a elwir yn yr Estron Iaith Brastias hyd y sylgwyn nessa at hyny /

ac o bydd da /r/ kynghorav / ni a orvyddwn / ar wyr rhyvain / Sef er kael o honynt hwy gam dyrnged or ynys honn / er dyvod ai lluoedd iw ymddiffin hi / rac estron genedl / ar awr honn / ni ddylant i ni ddim /

ac ai elwir yn yr Estron Iaith Alpes / i daeth at Arthur genadav o ynys Prydain /

ac am hynny / anodd oedd i neb i gorvod rwng i kryfder / i dewrder / i hvd ai lledrith / Tri brenhinawl varchogion oedd yno / nassiwn a elwir yn yr estron iaith /

ESTRONIAITH.......2

ac yn yr Estroniaith a elwir Excalibur / yr hwn a gowsai Arthur yn y garrec /

a elwir yn yr estroniaith ont Iles /

ETIVEDDION........1

ac ervyniaid tangnhevedd yddynt / trwy i kymryd yn gaeth iddaw ef ai etiveddion /

ETTO..............3

ac yna i dywad ef dan chwerthin yn rhith Gwrlais nim llas i etto / ond mi af i edrych / pa vaint a golles i om gwyr / gan gyssyrio Eigr /

ac om tyb i ef a ddaw yma etto

ac etto trwy ych nerth chwi ni a orvyddwn ar wyr RHyvain /

ETHRILYTHYR.......1

a ffally i Ethrilythyr / nessav attynt tramawr esgob caer llion Arwysg A dwedyd wrth Emrys / arglwydd heb ef dyvynnwch attoch verddin bardd gwrtheyrn / cans hwnw a wyr dychmygv gwaith Ryvedd drwy Erhrylith dysg Sef wedi hynny i kad merddin garllaw ffynnon galabas /

ETHRYLITHIS.......1

ac yna i dyvynodd / ef holl seiri atto i wnevthyr Ethrylithis tragwyddawl ynghylch y vedrod hono /

EURAID............3

ac ni vynai ef vod hebddi a anvon mynych anrhegion i Eigir / nid amgen diodydd mewn ffiolav Eyraid / modrwiav aur a ffethav eraill Euraid / hyd pan ydnaby gwrlais Iarll cerniw hyny /

ac am i ben helm euraid /

Ag yn ol hynu ir oedd Arthur a lleng o wyrda gidag ef, ag o'i flaen ir oedd delw a draig euraid yn arwydd noddfa i bawb o'r brathedig.

EUROPIA...........1

ac ar vrys ni wnaeth ef lai / na goresgyn holl Europia / Sef oedd hyny / traian y byd /

EVANDER...........3

ac o vlaen yr aniver hyny Seneddwr ryvain a elwid Qintus / Evander Brenin Siria /

ac yna i llas Borel Dwysog / kans Evander Brenin Siria / ai brathodd ef /

ac ar y ffo hwnw i llas Evander ychod /

EVROC.............13

ac o hyny allan i ffoes y saysson gidac octa ap hingestr ar rhan vwiaf or llu hvd ynghaer evroc /

ac wedi cael y vyddegoliaeth i daeth Emrys hvd ynghaer Evroc /

ac velly i daeth Emrys i gaer Evroc /

a chaer Evroc /

ac yna i rhoed Sampson yn arch esgob caer Evroc a dyvric yn Archesgob caer llion arwysg /

ac wedi cynyll aneirif o bobloedd a goressgyn holl loiger hyd yng haer Evroc /

ac a ddaeth hyd ynghaer Evroc /

ac yn y diwedd i kavas Arthur y vyddegoliaeth gan yrry ffo ar Golgryn / hyd ynghaer evroc /

ac yno i meddyliodd Arthur i kadw hwynt / heb na bwyd na diod / a ffan glyby baldwrf brawd kolgrin hyny / ef a ddaeth a chwech mil o wyr arvoc gantho / hyd o vewn deng milldir at gaer Evroc Sef i byssai ynte yn aros kledric / twyssog o Germania / ai nerth ynte / ir saysson

ac yn disgin yn yr alban / a ffan glowes arthur hyny / gado caer Evroc /

ac yna i raeth Arthur hyd ynghaer Evroc / i gynal i lys erbyn ddydd natalic /

ac yna i gwnaeth ef Ipper yffeiriad yn archesgob kaer Evroc /

a thri o varchogion Gwyry / nid amgen Bwrdd ap Bwrdd / Predyr ap Evroc Iarll /