EFROC.............1

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

EGLWISI...........5

ac wedi i dyvod i gid yno / galwed y tri archesgob ychod yno i wisgo yn vrenhinawl koron am ben arthur a dyvric archesgob a ganodd yr yfferen a ffan aethant ir eglwisi i roedd y ddav archesgob arall yn arwain Arthur yn i vrenhin wisg /

ac yna i peris Arthur wahanv kyrff / i wyr ef / o ddiwrth y rhyvainwyr / ai kladdy yn anrhydeddys yn y mynachlogydd nessaf ar Eglwisi /

ac yna hevyd i peris Arthur gladdy / i wyr eraill yn y manachlogydd / ar eglwisi nessa

ac a gysegrwyd llawer o eglwisi yn i henw hwynt / nid amgen / llanddervel o vewn penllyn yngwynedd / yn enw dervel gadarn / llanpadarnvawr llanpadarn odyn / llanpadarn drefegloys / yn enw padarn beisrydd o vewn Sir abertivi yn y deav /

ac eraill o eglwisi / mewn manav eraill nid amgen llan pedroc o vewn llynn yngwynedd /

EGLWISSI..........1

ac yno i peris ef adnewyddy yr Eglwissi /

EGLWYS............10

a thrwm vy gantho weled yr Eglwys wedi i dystriwio /

ac vn or delway hyny a roes y brenin ir Eglwys benaf ynghaer wynt ar llall /

a fferi gwneythyr yr Eglwys o newydd / ar mynachlogydd a rhoi kovent yndynt /

ac am hyny / i kyfflybid hi i ryvain / hefyd yn y dinas honno / ir oedd dwy Eglwys Arbennig /

ac yna i roedd mynachlog y mynachessav / ar eglwys arall a gyssegryssid yn enw Aron verthur /

ac or ty arall i roedd y vrenhines Gwenhwyvar yn myned ir Eglwys

ac wedi myned hi ir Eglwys / i dechreywyd y gwsaneth trwy /r/ ysgolheigion gorav ar pynciav gorav tecaf ar a brydoedd dyn erioed /

ac yna i gwelid rhedegain amyl o eglwys pa gilidd i wrando amrevailion ganiadav /

a chymryd Abid mantell am deni gida /r/ mynachessav eraill / yn eglwys Giliws verthur /

ac er gwched vai hwynt ai lladdent / ne beri ir gwan i gyviownder kans ymroi a wnaethent i gadw kyviownder / ar gwan hwy ai helpynt ymhob kyvraith / Blas yn y gyvraith vydol kattwr yn y gyvraith eglwys /

EGLWYSSI..........1

a chynta dim a gowsont yni kyngor gweirio /r/ Eglwyssi /

EGORED............1

a gador pyrth yn Egored / o watwar am ben ythur ai lu /

EIAES.............1

ac ni ddiengis or gad hono / ond rivedi bychan / henway twysogion medrod a las yno nid amgen Eiaes Bryt a Bassynt or saysson /

EICH..............1

ac a ddialwn arnynt geisio ein kaethiwo ni am ein ryddid / koffewch yr awr hon / am eich segyryd ers talm o amser / trwy ymddiddan a gwragedd /

EIDIOL............4

ac velly i ddoedd Eidiol Iarll caer loiw / yn ymgais a hingestr /

ac ar hynny eidiol o hyder hynny A mavlodd ymaraf hingestr /

ac Eidiol Iarll / i vrawd a ffan welas yr Esgob hingestr i dwad ef wrthynt val hyn / ha wyr da pa mynech i oll ryddhav / myvi vy hyn ai lladdwn ef / val i gwnaeth Samwel proffwyd / pan welas ef araf brenin Amlech ynghaer ef a barodd dorri i araf yn ddryllie man / gan ddwedyd wrtho val hyn / nid amgen val i gwnavthost di vamav heb veibion i gwna vinav dy vam dithae heb vab /

ac yno i raeth Eidiol Iarll a hingestr i ben brynn vchel / yn ymyl y castell yn y lle i llas ef gan wneythyr cri mawr ywch i ben ef / megis i roedd yr arver i gladdy Sawden /

EIDOL.............1

ac yna i dywad Eidol / ar Esgob dyvric i vrawd chwchwi bobol ddrwc /

EIDDYN............1

ac am hyny i gelwid hwynt gwrthnebis varchogion / Tri kynghoriaid varchogion oedd yno / nid amgen Kynan ap Kledvai Eiddyn / Aron ap kynvarch Brenin yr alban / a meiriawn ap llowarch hen / y tri hyn oeddent kynghorwyr Arthur / pa ryvel na bygwth a vai arno / hwynt ai kynghorent / val na chai neb y gore arno /

EIGER.............1

ac yna ir aeth gwrlais Iarll kerniw / ai wraic ynte / Eiger verrch amlawdd weledic /

EIGIR.............1

ac ni vynai ef vod hebddi a anvon mynych anrhegion i Eigir / nid amgen diodydd mewn ffiolav Eyraid / modrwiav aur a ffethav eraill Euraid / hyd pan ydnaby gwrlais Iarll cerniw hyny /

EIGR..............6

ac at Eigr /

a govyn kyngor iddaw / Sef i dywad wlffin wrth y brenin / Arglwydd heb ef / ni thyckiaf / gan gadernid geissior castell i mae Eigr yndo / o herwydd ar ben karreg yn y mor i mae ef /

ac ir aeth ythur i gysgy / at Eigr / gan ddechrav ymddiddan twyllodrys gariad oric a dwedyd may yn lledrad i daethodd ef yno or castell arall i ymweled a hi

ac yn Ebrwydd manegi hyny i Eigr / val i roedd hi yn y gwely gidac ythur /

ac yna i dywad ef dan chwerthin yn rhith Gwrlais nim llas i etto / ond mi af i edrych / pa vaint a golles i om gwyr / gan gyssyrio Eigr /

a drwg vy gan ythur ladd gwrlais / ond o hynny allan / i kymerth ythur Eigr ddirgeledic yn wraic briod iddaw ar goedd /

EIGYR.............1

ac yna i daeth kenad at Eigyr i vanegi hyny /

EILIAWN...........1

a gwaiw oni vy ef varw / a ffedwar o varchogion da eraill a las yno / o wyr arthur nid amgen / hirlas o Eiliawn meiric ap kattwr Iarll kerniw halidys o dingol /

EILWAITH..........11

a eilwaith ymveddino a oric o bob ty /

a ffan wyby y penaithiaid o ynys Brydain / vod y saysson yn aflonyddy Eilwaith / ymgynyll a wnaythant hvd ynghaer vyddav / holl yrrddas y dyrnas / i gymryd i kyngor pwy a wnaent yn vrenin arnynt /

ac eraill or penaithiaid ddyall darvod i arthur wneyd hyny / ir aethant oll Eilwaith i brovy tyny y kledday allan /

ac yno ar vrys i daeth Arthur eilwaith i ymladd ar ffeichtiaid

a gorchymyn yddynt / na ddelent eilwaith i ynys Prydain i geisio tyrnged /

a chan dybiaid i gallai ef gadw /r/ kleddav iddo i hvn / i gyddio a wnaeth ef mewn lle dirgel a ffan ddaeth y marchog eilwaith at Arthur / govyn a wnaeth ef ir marchog a vwriyssai ef y kleddav ir llyn /

eilwaith ar vrys /

ac ar hyny ir aeth y marchog hwnw eilwaith at y kleddav ychod /

ac ai kyddiodd ef eilwaith /

ac velly i daeth ef eilwaith at arthur gan ddwedyd i vod ef wrth y llynn a gwneythyr o hono ef i orchymyn / am y kleddav /

ach / os ef ni wnai hynny / i lladdav ef y marchog / o chai ef i weled eilwaith /

EILLIODD..........1

ac wedi cael y sicrwydd Eppa a eilliodd gwallt i ben / ai varf ar ffyrf mynach /

EIN...............2

ac a ddialwn arnynt geisio ein kaethiwo ni am ein ryddid / koffewch yr awr hon / am eich segyryd ers talm o amser / trwy ymddiddan a gwragedd /

ac a ddialwn arnynt geisio ein kaethiwo ni am ein ryddid / koffewch yr awr hon / am eich segyryd ers talm o amser / trwy ymddiddan a gwragedd /

EINION............2

ac yn i chanol i roedd gyffelib i Einion o ddur /

ac yn hono yn sevyll gleddav noeth / o erbyn i vlaen / a llythrenav o aur yn yssgrivenedig arno / yn yr ystyr hyn / nid amgen / mae pwy bynac a dynav y kleddav hwnw allan or garreg / ar Einion honno /

EIRIOL............1

ac yn lle Sampson archesgob kaer efroc a vyssai varw yno / ir roed Teilaw Esgob llandaph / drwy Eiriol howel mymber llydaw /

EISDE.............1

ac velly / wedi rhoi pawb i eisde megis i dylent / i kodes kai hir marchog penswyddwr /

EISTAY............1

ac yna i kodes ythur yn i eistay [~ eistedd ] ar i wely / o lawenydd /

EISTEDD...........2

ac yna i kodes ythur yn i eistay [~ eistedd ] ar i wely / o lawenydd /

ac yno ef a welai hen wraic yn eistedd wrth y tan / a bedd newydd gar i llaw / a hithav yn hiravthy ywch ben y bedd / a ffan weles hi Bedwyr / i dowad hi wrtho o tydi ddirieitia or dynion / beth a wneidi yma / ef ath leddir di yr awrhon / o angav tervynedig / kans yr anghenvil melldigedig /

EITIAR............1

ac amravailion gyvrwyddodav arnynt / a chowri gynt ai dyg o eitiar yssbaen /

EITHAVOEDD........2

ac yn ymestyn dros eithavoedd ffrainc / ar paladyr arall dros ywerddon /

ac aber / val i gallai longav ddyvod o eithavoedd byd iddi

ELAI..............4

a barai ef i dwyn oi vlaen / pan Elai ef i vewn brwydyr ar Ryvel /

a hyny a ddygai Arthur gidac ef pen elai ef mewn perigl brwydrav / ai gleddav a gymerth ef a elwid kledvwlch /

ac nid oedd vn Brenin na thwyssawg ar ir elai yr hain attynt / nas gwrandawent a ffa neges bynac a geisient ni ffallai neb yddynt /

a ffa le bynac ir elai /r/ heini ni allai na chawr / na milwr i haros hwynt / er kadarned a vai /

ELDYN.............1

ac o ffraink Eldyn / Twyssog Rwyton Bottel Twyssog kenonia a Leodegar o volwyn / Bedwyr Twysog ne Iarll Normandi a khai hir ap kynyr Twyssog Angoy /

ELEN..............7

ac Elen /

ac Elen dyledogion ynys brydain / ar hain a oresgennodd hyd yn RHyvain / a rhyvain oll /

a dwyn Elen i drais nith howel ymber llydaw o ddigan y gwarcheidwad a myned i ben mynydd a hi a marchogion y wlad ai hymlidiodd /

ac am vymod Inav yn vamaeth iddi i duc vinav yma / gan ddangos bedd Elen iddo

a drwg vy gan Arthur hyny o ddamwain / am Elen /

ac yn ymyl yno dan y rriw honno i mae bedd Bytta gawr iw weled heddiw ar ymgyvarvod hwnw a vyssai dalm o amser kyn lladdiad yr anghenvil vchod / am Elen nith howel / ar howel hwnw a barodd gwneythyr ylysendy [~ elusendy ] ywch benn bedd Elen ar y mynydd hwnw /

ac yn ymyl yno dan y rriw honno i mae bedd Bytta gawr iw weled heddiw ar ymgyvarvod hwnw a vyssai dalm o amser kyn lladdiad yr anghenvil vchod / am Elen nith howel / ar howel hwnw a barodd gwneythyr ylysendy [~ elusendy ] ywch benn bedd Elen ar y mynydd hwnw /

ELOR..............2

ac a barodd ef i ddwyn / ar Elor o vlaen y llu / hyd oni ddaythant at dinas verolan y sydd yn agos at saint albons / cans yno i roedd y peganiaid ssayson yn lladd /

ac assaf vod ythur y Brenin yn glaf / yn i ddwyn ar Elor o vlaen y llu ty

ELUSENDY..........1

ac yn ymyl yno dan y rriw honno i mae bedd Bytta gawr iw weled heddiw ar ymgyvarvod hwnw a vyssai dalm o amser kyn lladdiad yr anghenvil vchod / am Elen nith howel / ar howel hwnw a barodd gwneythyr ylysendy [~ elusendy ] ywch benn bedd Elen ar y mynydd hwnw /